Ochrona zdrowia

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa (ZZSK) – diagnostyka, objawy, leczenie i fizjoterapia

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa jest chorobą, która powoduje ograniczenie ruchomości kręgosłupa i klatki piersiowej, a w konsekwencji pogarsza jakość życia i może doprowadzić do powstania niepełnosprawności ruchowej. Leczenie i rehabilitacja skupiają się głównie na łagodzeniu przebiegu choroby. Jak rozpoznać ZZSK? Jakie zabiegi najlepiej zastosować i w jakim okresie przyniosą największą korzyść?

ZZSK – co to takiego?

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa, kiedyś nazywana chorobą Bechterewa, jest stanem, w którym dochodzi do powstania zapalenia stawów i więzadeł kręgosłupa. Choroba ta może prowadzić do zrośnięcia kręgów, czyli sztywnego i nieelastycznego kręgosłupa, a co za tym idzie – uniemożliwić poruszanie się.

Można wyróżnić dwie postacie ZZSK:

  • postać osiową, w której zajęte są jedynie stawy kręgosłupa,
  • postać obwodową, która obejmuje swoim zasięgiem kręgosłup oraz stawy biodrowe, kolanowe czy barkowe.

Objawy zesztywniającego zapalenia stawów

Dokładne objawy i ich przebieg będą różnić się w zależności od osoby, zaawansowania choroby oraz podejmowanych do tej pory działań.

Choroba przebiega z okresami zaostrzeń, które mogą być łagodne (związane z przejściowymi dolegliwościami bólowymi) albo silne (ciągły i intensywny ból), oraz okresami remisji.

Najczęściej choroba zaczyna się bólem stawów krzyżowo-biodrowych, który może promieniować do pośladków i pachwin. Ból ten nasila się w okresach odpoczynku i długotrwałej bezczynności. Następnie zajęte zostają pozostałe stawy kręgosłupa, stawy żebrowo-kręgowe i żebrowo-poprzeczne oraz stawy obwodowe. W kolejnym etapie pojawia się sztywność i ograniczenie ruchomości.

Dodatkowe objawy związane z tą chorobą to:

  • zmniejszenie ruchomości klatki piersiowej oraz trudności z głębszym oddychaniem,
  • zaburzenia krzywizn kręgosłupa i nawykowa pozycja przygarbiona (zniesienie fizjologicznej lordozy lędźwiowej, zwiększenie kifozy piersiowej i powiększenie lordozy szyjnej),
  • pogorszenie ogólnej sprawności ruchowej,
  • często pojawiające się uczucie zmęczenia.

Diagnostyka ZZSK

Diagnozę stawia zazwyczaj lekarz reumatolog po przeprowadzeniu dogłębnego wywiadu, badania fizykalnego, badań obrazowych i laboratoryjnych.

Dokładna przyczyna choroby nie jest znana. Podejrzewa się połączenie kilku czynników: genetycznych (stwierdzono zwiększone ryzyko wystąpienia ZZSK, gdy bliski krewny również ma tą chorobę), immunologicznych i środowiskowych. U 90% chorych stwierdza się również obecność antygenu HLA B27.

ZZSK – leczenie i rehabilitacja

Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa jest chorobą postępującą, której nie da się wyleczyć. Wszystkie podejmowane działania mają na celu opóźnić proces chorobowy i złagodzić jej przebieg.

Postępowanie lecznicze w przypadku występowania ZZSK jest złożone i obejmuje:

  • stosowanie leków,
  • wykonywanie ćwiczeń według indywidualnie opracowanego planu dla pacjenta,
  • stosowanie zabiegów fizykalnych,
  • korzystanie z masażu leczniczego,
  • używanie zaopatrzenia ortopedycznego, a w niektórych przypadkach konieczne jest przeprowadzenie zabiegu operacyjnego.

Podejmowane działanie mają na celu:

  • zmniejszenie dolegliwości bólowych,
  • utrzymanie lub zwiększanie zakresów ruchu w stawach,
  • zapobieganie deformacjom i opóźnienie procesów sztywnienia,
  • wydłużenie okresów remisji choroby,
  • hamowanie procesów zapalnych,
  • zmniejszenie częstotliwości rzutów i łagodzenie ich przebiegu,
  • poprawę ogólnej sprawności,
  • polepszenie jakości życia.

Leczenie farmakologiczne polega głównie na podawaniu niesteroidowych leków przeciwzapalnych, gdyż leczenie to ma działać przeciwbólowo i hamować procesy zapalne.

Kinezyterapia w ZZSK

Kinezyterapia, czyli leczenie ruchem, jest bardzo ważnym czynnikiem w procesie leczenia pacjentów z ZZSK. Ma również znaczenie w profilaktyce.

W tym przypadku należy rozgraniczyć działania w okresie zaostrzeń i remisji. W momencie nasilenia dolegliwości stosuje się najczęściej ćwiczenia bierne, aby zachować dotychczasowy zakres ruchu oraz zapobiegać deformacjom. Dodatkowo ważne są ćwiczenia oddechowe oraz odpowiednie pozycje ułożeniowe, zapobiegające deformacjom. Następnie stopniowo powraca się do aktywności, najpierw poprzez ćwiczenia czynne w odciążeniu, ćwiczenia izometryczne, a następnie czynne wolne i z niewielkim obciążeniem.

W okresie remisji bardzo ważne są aktywności w pełnym zakresie, które będą wzmacniać mięśnie i wpływać na zwiększenie wytrzymałości. Polecane są pływanie, spacery czy takie aktywności, jak narciarstwo biegowe lub turystyka piesza (bez plecaka).

Zabiegi fizykalne w ZZSK

Zabiegi fizykalne polecane dla osób z ZZSK to:

  • krioterapia (szczególnie w okresach zaostrzeń),
  • ultradźwięki,
  • jonoforeza z lekiem przeciwbólowym i przeciwzapalnym,
  • prądy diadynamiczne i TENS.

Wszystkie wyżej wymienione procedury mają zmniejszyć dolegliwości bólowe i nasilenia się stanu zapalnego oraz wspomóc działanie kinezyterapii.

Wskazane są również naświetlania przed ćwiczeniami, które mają przynieść zmniejszenie dolegliwości bólowych i zwiększyć elastyczność mięśni, a co za tym idzie – zwiększyć korzyść z aktywności fizycznej.

Znaczący wpływ ma balneoterapia i leczenie uzdrowiskowe, głównie kąpiele solankowe, siarczkowe czy zabiegi z użyciem borowiny.

Zmiana stylu życia

Ważna jest również edukacja pacjenta i modyfikacja dotychczasowego stylu życia. Stosuje się w tym przypadku wysokie krzesła, szczypce do podnoszenia przedmiotów z ziemi czy łyżki do butów.

Szybka diagnoza i profilaktyka

Jeśli zauważymy u siebie objawy charakterystyczne w przebiegu ZZSK, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Ból krzyża, który jest pierwszym objawem może zostać bagatelizowany. Warto pamiętać jednak, że szybka diagnoza i rozpoczęcie działań profilaktycznych (lub leczniczych) umożliwia dłuższe życie bez bólu i zachowanie pełnej sprawności.

Źródło tekstu: https://www.bardomed.pl/blog/porady-eksperta/zesztywniajace-zapalenie-stawow-kregoslupa-zzsk-diagnostyka-objawy-leczenie-i-fizjoterapia/