Zmiany w układzie kostnym w okresie przekwitania

W okresie przekwitania niedobór estrogenów powoduje nasiloną przebudowę kości. Po osiągnięciu szczytowej masy kostnej rozpoczyna się fizjologiczny proces utraty kości zwany osteopenią. Z powodu przeważających procesów resorpcyjnych nad procesami kościotworzenia dochodzi do powstania osteoporozy.

Po menopauzie zmniejszeniu ulega aktywność komórek biorących udział w tworzeniu struktury kostnej. Mowa tu o osteoblastach. Poza tym występują zaburzenia wchłaniania wapnia w przewodzie pokarmowym. Obserwuje się również spadek syntezy kalcytoniny, której funkcja polega m.in. na hamowaniu aktywności komórek rozpuszczających kość (osteoklasty). Wynikiem tego jest przyspieszona utrata masy kostnej. Dotyczy ona zarówno elementów mineralnych jak i macierzy kostnej.

Najbardziej wrażliwe na efekty metaboliczne niedoboru estrogenów są kości beleczkowate. Charakterystyczne dla osteoporozy złamania pojawiają się w miejscach, gdzie występuje duża ilość kości beleczkowatych, jak kręgi, dystalny odcinek kości promieniowej. Złamania wtórne do osteoporozy są przyczyną poważnych powikłań, które z kolei mogą prowadzić do trwałego inwalidztwa lub śmierci.

Szczególnie niebezpieczne u kobiet w podeszłym wieku jest złamanie szyjki kości udowej. Szacuje się, że z tego powodu umiera 20-30% chorych w przeciągu sześciu miesięcy, często nie opuszczając łóżka szpitalnego, natomiast wiele z tych które przeżyły pozostaje inwalidami do końca życia.

Innym problemem są kompresyjne złamania kręgosłupa, które przebiegają bardzo podstępnie, nie dając objawów. Doprowadzają do obniżenia wzrostu, nasilenia kifozy piersiowej oraz przewlekłego bólu pleców. Kompresyjne złamania kręgosłupa dotyczą 20-30% kobiet powyżej 60 rż. i 50% kobiet powyżej 75 rż. Aby temu zapobiec kobiety powinny stosować profilaktykę w okresie okołomenopauzalnym, która polega na stosowaniu diety bogatej w wapń (około 1000 mg na dobę) i dużej aktywności ruchowej. Po menopauzie należy dołączyć do tego terapię naturalnymi estrogenami.

Milena Szewruk

Literatura:
1) T. Pisarski: Położnictwo i ginekologia.