Zespół stopy cukrzycowej

Zespół stopy cukrzycowej określa różnorodne specyficzne zmiany w obrębie kończyn dolnych. Jest to jedno z poważniejszych powikłań występujących u osób z wieloletnim przebiegiem cukrzycy. W patogenezie istotne znaczenia mają czynniki: neuropatyczny i niedokrwienny.

Neuropatia stanowi najczęściej występujące powikłanie cukrzycy, a najcięższym jej skutkiem jest owrzodzenie i amputacja stopy. Neuropatia ruchowa prowadzi do zaników mięśniowych, a w efekcie do zniekształceń stopy. Neuropatia czuciowa natomiast powoduje upośledzenie czucia bólu, temperatury i dotyku. Neuropatia autonomiczna, w wyniku zaburzeń utlenowania krwi, prowadzi do powstania zmian troficznych co sprzyja owrzodzeniu.

Rodzaje stóp cukrzycowych


W zespole stopy cukrzycowej wyróżnia się: stopę neuropatyczną, stopę niedokrwienną i stopę mieszaną czyli neuropatyczno-niedokrwienną. W każdym przypadku charakterystyczne są różne objawy.

Stopa niedokrwienna
Do głównych objawów klinicznych w zespole stopy niedokrwiennej należą: bóle łydek i stopy, zanik włosów, skóry, paznokci, brak tętna na tętnicy grzbietowej i piszczelowej tylnej, stwierdza się podatność na pęknięcia, zasinienie, chromanie przystankowe. Oprócz tego występują zmiany troficzne, zgorzelinowe na skórze suchej, zimnej i cienkiej.

Stopa neuropatyczna
W zespole stopy neuropatycznej typowe jest upośledzenie lub brak czucia bólu, dotyku, temperatury, wibracji, skóra pozostaje ciepła, zaczerwieniona, palce przyjmują postać tzw. palców młotkowatych, powstają małe ranki, odciski, modzele, wyczuwa się tętno na kończynach dolnych, dochodzi do uszkodzenia struktury kości w przebiegu zapalenia.

W zespole stopy neuropatycznej najczęściej powstają owrzodzenia. Innym poza owrzodzeniami powikłaniem są stawy Charcota. Najczęściej dotyczą one stawów skokowo-śródstopowych. Z powodu zniszczenia chrząstek stawowych i nasad kości, dalszego przemieszczenia się powierzchni stawowych, oraz uszkodzenia ścięgien dochodzi do deformacji stopy. Zmiany te powstają w wyniku polineuropatii. Mogą przebiegać w postaci bólowej lub bezbólowej.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) G. Rosiński: "Leczenie zespołu stopy cukrzycowej", Przewodnik lekarza 3/2005