Zespół Schwartza i Barttera (SIADH)

Zespół Schwartza i Barttera (Syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion - SIADH) inaczej zwany zespołem nieadekwatnego wydzielania wazopresyny obejmuje objawy powodowane przez nadmierne ilości wazopresyny we krwi przy prawidłowej objętości krwi krążącej.

Przyczyny SIADH


SIADH może być powodowany przez:
- uszkodzenie mózgu - urazy, guzy, operacje, zapalenia;
- choroby płuc - zapalenia, gruźlica, astma;
- nowotwory - rak płuca, przewodu pokarmowego, gruczołu krokowego, rakowiaki, grasiczaki;
- prawokomorową niewydolność serca;
- leki przeciwbólowe, moczopędne, cytostatyczne;
- narkotyki.

Mechanizm powstawania SIADH


Mechanizm powstawania SIADH jest złożony. ADH może być wytwarzane autonomicznie w przebiegu nowotworów złośliwych, ekotopowo przez pewne guzy płuc, trzustki i dwunastnicy lub może dochodzić do uwalniania innych czynników o działaniu antydiuretycznym. W chorobach nienowotworowych (np. choroby płuc) czynnikiem stymulującym wydzielanie wazopresyny jest hipoksja. Nadmiar wazopresyny wywołuje zwiększoną retencję wody, natomiast sód wydalany jest normalnie, wskutek czego dochodzi do powstania hiponatremii (zmniejszenie stężenia sodu), hipoosmolalności osocza i dużej osmolalności moczu.

Objawy SIADH


W zależności od stopnia i czasu trwania hipomolalności płynów ustrojowych nasilenie objawów klinicznych może być bardzo różne: ból głowy, apatia, nudności, wymioty, zaburzenia świadomości, a w ciężkich przypadkach - śpiączka, drgawki, śmierć (stężenie sodu w surowicy około 100 mmol/l jest stanem zagrożenia życia). U chorych nie stwierdza się obrzęków, ani obniżonego ciśnienia tętniczego, charakterystyczna jest prawidłowa objętość krwi krążącej.

Rozpoznanie i leczenie SIADH


Podstawą rozpoznania jest potwierdzenie hiponatremii z małą osmolalnością osocza i wydalania sodu z moczem powyżej 20 mmol/l, przy prawidłowo zachowanej czynności nerek, nadnerczy i tarczycy. Stwierdzenie hipo- lub hiperwolemii (przewodnienie) uniemożliwia rozpoznanie.

Leczenie polega na ograniczeniu podawania płynów do 500-1000ml/24h oraz zwiększeniu podaży sodu. Stężenie sodu w surowicy zwiększa się powoli (1-2 mmol/l/h). Gwałtowne zwiększenie stężenia sodu w surowicy grozi zespołem osmotycznej demielinizacji mózgowej.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom I.