Wtórna niedoczynność przytarczyc

Wtórna niedoczynność przytarczyc to stan chorobowy wywołany zwiększonym stężeniem wapnia (hiperkalcemia), niezależnym od parathormonu (PTH) lub mutacją aktywującą receptora PTH-1 (zespół Jansena) bądź receptora wapniowego.

Do przyczyn wtórnej nadczynności przytarczyc zalicza się hiperkalcemię PTH-niezależną, hiperkalcemię w przebiegu mutacji receptora dla parathormonu oraz mutację aktywującą receptor wapniowy. W tym ostatnim przypadku obserwuje się zmniejszony poziom wapnia w surowicy (hipokalcemia) i małe stężenie parathormonu, przy prawidłowym stężeniu peptydu podobnego do parathormonu. Zmiany receptorowe stanowią rzadką przyczynę wtórnej nadczynności przytarczyc. Częściej wtórna niedoczynność przytarczyc jest spowodowana hiperkalcemią PTH-niezależną, która powoduje zahamowanie wydzielania tego hormonu przez gruczoły przytarczyczne.

W obrazie klinicznym dominują objawy choroby podstawowej i zespołu hiperkalcemicznego. W zespole Jansena obserwuje się objawy genetycznie uwarunkowanego zaburzenia rozwoju szkieletu, polegającego na upośledzeniu kostnienia śródchrzęstnego (achondroplazja), ponadto stwierdza się niewielką hiperkalcemię i niezwiększone stężenie parathormonu.

Rozpoznanie wtórnej nadczynności przytarczyc jest możliwe na podstawie dobrze zebranych wywiadów lekarskich oraz stwierdzenia podwyższonego poziomu wapnia w surowicy z jednoczesnym niskim stężeniem parathormonu, objawów choroby podstawowej i zespołu hiperkalcemicznego w różnym nasileniu. Leczenie w miarę możliwości jest przyczynowe lub objawowe (zwalczanie hiperkalcemii).

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.