Wtórna nadczynność przytarczyc

Wtórna nadczynność przytarczyc to stan nadmiernego wydzielania parathormonu (PTH) w obronie na obniżone stężenie wapnia w surowicy (hipokalcemię), które doprowadza do nadmiernego pobudzenia przytarczyc i ich przerostu.

Przyczyny wtórnej nadczynności przytarczyc


Najczęstszą przyczyną wtórnej nadczynności przytarczyc jest przewlekła niewydolność nerek. W jej przebiegu dochodzi do pogorszenia klirensu nerkowego (wskaźnik oczyszczania osocza, charakteryzuje zdolność nerek do usuwania zbędnych substancji z krwi). Zaburzenia wydalania fosforanów i tym samym zwiększone ich stężenie w surowicy zmniejsza pulę wapnia oraz syntezę kalcytriolu - najbardziej aktywnego metabolitu witaminy D3. Z powodu uszkodzenia nerek dodatkowo obniżona jest produkcja kalcytriolu. Tym samym pogarsza się wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego, a zmniejszone jego stężenie we krwi stanowi bodziec do wydzielania parathormonu.

Inną przyczyną wtórnej nadczynności przytarczyc może być zespół złego wchłaniania wapnia i fosforanów w przewodzie pokarmowym. W chorobie tej na pierwszy plan wysuwają się objawy kostne, którym towarzyszą prawidłowe stężenia wapnia i fosforanów w surowicy, wysokie stężenie parathormonu oraz biegunki i chudnięcie jako wyraz zespołu złego wchłaniania. Choroby wątroby również przyczyniają się do powstania wtórnej nadczynności przytarczyc. W zaawansowanej marskości wątroby dochodzi do upośledzonej hydroksylacji witaminy D, natomiast cholestaza (zastój żółci) utrudnia wchłanianie rozpuszczalnej w tłuszczach witaminy D.

Objawy wtórnej nadczynności przytarczyc


Czasami u chorych z nowotworem płuc, nerek, jajnika stwierdza się zwiększone stężenie wapnia we krwi (hiperkalcemia) wywołane ektopowym wydzielaniem parathormonu przez nowotwór. Bywa też tak, że hiperkalcemia jest spowodowana nadmiernym wydzielanie substancji takich jak: peptyd podobny do parathormonu, prostaglandyny oraz związki w działaniu przypominające witaminę D. Oba przypadki wywołują rzekomą nadczynność przytarczyc.

Leczenie wtórnej nadczynności przytarczyc


Przebieg wtórnej nadczynności przytarczyc zależy od choroby podstawowej. Rozpoznanie jest możliwe na podstawie hipokalcemii i zwiększonego stężenia parathormonu w surowicy. Leczenie jest przyczynowe, a gdy istnieje taka możliwość podejmuje się leczenie objawowe - węglan wapnia, kalcytriol, preparaty wiążące fosforany w przewodzie pokarmowym, kalcymimetyki.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.