Wpływ glikokortykosteroidów na metabolizm

Wpływ glikokortykosteroidów na metabolizm węglowodanów, białek i tłuszczów.

Wpływ glikokortykosteroidów na metabolizm węglowodanów


Glikokortykosteroidy wywołują zmiany metaboliczne i narządowe. Najlepiej poznaną reakcją metaboliczną jest silne (niekiedy 5-10-krotne) wzmożenie glukoneogenezy, która oznacza zespół przemian biochemicznych zachodzących w wątrobie, prowadzący do wytworzenia glukozy lub glikogenu z substancji niecukrowych (np. z aminokwasów czy kwasu mlekowego). W wyniku wzmożonej glukoneogenezy zawartość glikogenu w komórkach wątroby (hepatocytach) znacznie się zwiększa, podczas gdy w komórkach innych tkanek ulega zmniejszeniu.

Glikokortykosteroidy zmniejszają zużycie glukozy przez komórki. Zmniejszają również transport glukozy przez błonę komórkową. Ostatecznym skutkiem zmian w metabolizmie węglowodanów jest zwiększenie stężenia glukozy we krwi, prowadzące do cukrzycy pochodzenia nadnerczowego (działanie diabetogenne). Przyczynia się do tego także zmniejszenie glikolizy (rozpad glukozy) w tkankach obwodowych, zwiększenie stężenia kwasów tłuszczowych we krwi i zmniejszenie wrażliwości tkanek na działanie insuliny.

Wpływ glikokortykosteroidów na metabolizm białek


Glikokortykosteroidy zwiększają katabolizm białek i mobilizację aminokwasów w tkankach pozawątrobowych. Działanie to zaznacza się szczególnie w mięśniach, czego wynikiem są zaniki mięśniowe i w tkance kostnej z następczą osteoporozą. Zwiększają tworzenie się aminokwasów we krwi oraz ich transport w komórkach wątroby połączony z równoczesną zwiększoną syntezą w niej białek. Przemiany aminokwasów w komórkach wątrobowych przebiegają w większym stopniu pod wpływem działania glikokortykosteroidów. Zwiększona jest również synteza w tkankach przewodu pokarmowego.

Wpływ glikokortykosteroidów na metabolizm tłuszczów


Glikokortykosteroidy powodują mobilizację kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej, co określa się jako działanie lipolityczne. Zwiększają również ich spalanie działając ketogennie oraz podwyższają stężenie frakcji wolnych kwasów tłuszczowych w osoczu krwi. Jednocześnie wzmagają transport kwasów tłuszczowych do komórek i ich zużycie do celów energetycznych. Charakterystyczną cechą działania glikokortykosteroidów jest zwiększone zużywanie do wytwarzania energii kwasów tłuszczowych zamiast glukozy. W wyniku takiego działania zwiększa się całkowita zawartość tłuszczów w organizmie człowieka kosztem białek i zmienia się rozmieszczenie tkanki tłuszczowej, która gromadzi się na twarzy, karku i tułowiu, nadając chorym charakterystyczny wygląd.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Traczyk, A. Trzebski: "Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej".