Wole obojętne

Określenie wole obojętne dotyczy powiększenia gruczołu tarczowego przy prawidłowo zachowanej jego czynności. Powiększenie tarczycy nie jest w tym przypadku związane z zapaleniem gruczołu, ani z chorobą nowotworową. Przyjmuje się, że górna granica normy objętości tarczycy dla kobiet wynosi 18 ml, a dla mężczyzn 25 ml. Wartości powyżej tych parametrów wskazują na wole.

Przyczyny powstania wola obojętnego


Przyczyn powiększenia tarczycy jest wiele. Wśród nich na pierwszym miejscu należy wymienić niedobór jodu. Jod jest niezbędnym mikroelementem potrzebnym do syntezy hormonów tarczycy. Niski poziom hormonów we krwi powoduje stymulację przysadki do zwiększonej syntezy hormonu tyreotropowego (TSH). TSH stanowi najważniejszy czynnik pobudzający komórki tarczycy do wzrostu. Jod wykazuje działanie przeciwne.

Wole może pojawić się w każdym okresie życia. Im większe niedobory jodu występują na danym obszarze tym więcej pojawia się przypadków wola u dzieci i młodzieży. Związek taki jest szczególnie wyraźny w okresie pokwitania, kiedy to występuje zwiększone zapotrzebowanie na jod. Dzienne zapotrzebowanie na jod zależnie od wieku dziecka wynosi od 90 do 120μg na dobę. W okresie dojrzewania ulega ono zwiększeniu do 150μg.

Niedobór jodu nie jest jedyną przyczyną obniżonej syntezy hormonów tarczycy. Ich niski poziom w surowicy może być wynikiem wrodzonego defektu enzymów uczestniczących w powstawaniu trijodotyroniny i tyroksyny. Zwiększenie zapotrzebowania na T3 i T4 (ciąża) czy ich wadliwy metabolizm na obwodzie mogą mieć także stymulujący wpływ na TSH. Należy pamiętać również o substancjach wolotwórczych zawartych w roślinnych produktach spożywczych (kapusta, kalafior, brukiew) i niektórych lekach (sole litu, niektóre sulfonamidy).

Procesy autoimmunologiczne oraz zespół oporności na hormony tarczycy mogą być przyczyną powstawania wola. W niektórych sytuacjach nawet nadmiar jodu może być przyczyną powiększenia gruczołu tarczowego. Zjawisko to można obserwować przy długotrwałej podaży jodu u osób z brakiem mechanizmów adaptacyjnych tarczycy do wysokich stężeń tego pierwiastka. Grupami szczególnego ryzyka, jeśli chodzi o występowanie niedoczynności tarczycy w takiej sytuacji, są małe dzieci, ludzie w podeszłym wieku i chorzy, którzy przedtem chorowali na choroby tarczycy. Szczególnie podatną grupą są pacjenci z autoimmunologicznymi chorobami tarczycy.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom I.