Wapń

Wapń z fizjologicznego punktu widzenia należy do najważniejszych jonów organizmu. Jest on podstawowym składnikiem mineralnym tkanki kostnej.

Wapń odgrywa ogromną rolę w utrzymaniu prawidłowej czynności wielu mechanizmów regulacyjnych, wpływa na działanie licznych enzymów, hormonów, jest przekaźnikiem informacji wewnątrzkomórkowej. Stanowi niezbędny element procesu krzepnięcia krwi. Wapń wpływa również na przekaźnictwo nerwowe i kurczliwość mięśni poprzecznie prążkowanych. Zmniejsza przepuszczalność ścian naczyń krwionośnych, działając w ten sposób przeciwwysiękowo, przeciwobrzękowo, przeciwzapalnie i przeciwalergicznie.

Poziom wapnia


Zmiany poziomu wapnia w surowicy wpływają na czynność nerek. Zwiększenie stężenia we krwi (hiperkalcemia) upośledza proces zagęszczania moczu (wywołując wielomocz) i zakwaszania moczu. Całkowita zawartość wapnia w organizmie ludzkim wynosi 20-25g na kilogram beztłuszczowej masy ciała, co stanowi 1,4%-1,6% ogólnej masy ciała. 99% wapnia występuje w kościach, pozostałe 1% to wapń w płynie pozakomórkowym i wewnątrzkomórkowym. Stężenie tego pierwiastka we krwi zależy od: podaży wapnia z pokarmami, jego wchłaniania w przewodzie pokarmowym i wydalania przez nerki lub skórę, ale również od odkładania lub mobilizacji w kościach.

Homeostaza wapnia podlega ścisłej kontroli hormonalnej - jego stężenie zwiększa się pod wpływem działania parathormonu i witaminy D. Kalcytonina zaś zmniejsza stężenie wapnia. W 45% we krwi wapń związany jest z białkami osocza, głównie albuminami. W związku z tym, jego poziom zależy od ilości albumin. Przy prawidłowym pH krwi około 50% tego pierwiastka występuje w stanie zjonizowanym.

Zapotrzebowanie na wapń


Dobowe zapotrzebowanie na wapń wynosi około 1000mg, w okresie przekwitania, a szczególnie w osteoporozie jest ono zwiększone do 1500mg/24h, ze względu na gorsze wchłanianie z przewodu pokarmowego i zaburzenia mineralizacji kości. Oczywiście większe musi być spożycie wapnia w okresie wzrostu, u nastolatków do 1800mg/24h.

Hipokalcemia i hiperkalcemia


Zmniejszenie stężenia wapnia (hipokalcemia) powoduje powstanie tężyczki, w wyniku nadmiernej pobudliwości mięśni do skurczu, jak również zaburza procesy krzepnięcia i przewodzenia. Hiperkalcemia z kolei charakteryzuje się zaburzeniami czynności nerek (zaburzenie zagęszczania moczu, wielomocz), przewodu pokarmowego (nudności, wymioty, zaparcia), serca (tachykardia, dodatkowe skurcze), obwodowego i ośrodkowego układu nerwowego (depresja, senność, osłabienie odruchów ścięgnistych).

Milena Szewruk

Literatura:
1) F. Kokot: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.
2) W. Kostowski, Z.Herman: "Farmakologia", Tom II.