Trzeciorzędowa nadczynność przytarczyc

Trzeciorzędowa nadczynność przytarczyc to patologia polegająca na pojawieniu się zwiększonego stężenia wapnia (hiperkalcemii) u chorych z wtórną nadczynnością przytarczyc po jej leczeniu.

Trzeciorzędowa nadczynność przytarczyc najczęściej występuje w przebiegu chorób nerek. Charakteryzuje się autonomicznym nadmiernym wydzielaniem parathormonu (PTH) przez powiększone przytarczyce. Niekiedy po przeszczepie nerki utrzymuje się nadal wysokie stężenie parathormonu wydzielanego cały czas przez przerośnięte przytarczyce, co prowadzi do hiperkalcemii.

Istotną przyczyną trzeciorzędowej nadczynności przytarczyc jest nieskuteczne leczenie wtórnej nadczynności przytarczyc, w wyniku którego utrzymuje się wysoki poziom fosforanów nieorganicznych (hiperfosfatemia) oraz niedobór aktywnych metabolitów witaminy D. Niekorzystnym czynnikiem jest kwasica metaboliczna i współwystępująca cukrzyca.

Rozpoznanie trzeciorzędowej nadczynności przytarczyc ustala się na podstawie badań laboratoryjnych, a niekiedy obrazowych (powiększenie przytarczyc). Hiperkalcemia, hiperfosfatemia, zwiększone stężenie parathormonu, przekraczające 10-krotnie górną granicę normy, zwiększone wskaźniki obrotu kostnego wskazują jednoznacznie na trzeciorzędowa nadczynność przytarczyc.

W leczeniu zachowawczym trzeciorzędowej nadczynności przytarczyc stosuje się kalcytriol lub alfakalcydol. Leczeniem z wyboru jest operacyjne usunięcie przerośniętych przytarczyc. Nieleczona choroba prowadzi do powikłań sercowo-naczyniowych, zakażeń i do śmierci.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.