Testosteron

Testosteron jest podstawowym męskim hormonem androgenowym wytwarzanym przez komórki miąższowe jąder (komórki Leydiga). W mniejszych ilościach syntetyzowany jest przez korę nadnerczy, jajniki, łożysko.

Testosteron we krwi głównie występuje w postaci związanej z białkiem transportowym. W tkankach ulega przemianie do formy silniejszej (5-alfa-dihydrotestosteron). Działa po połączeniu się z receptorami dla hormonów sterydowych w cytoplazmie i jądrze komórek efektorowych.

Działanie testosteronu


Testosteron odgrywa zasadniczą rolę w pobudzaniu i utrzymaniu funkcji seksualnych mężczyzny. Pod jego wpływem następuje rozwój jąder, pęcherzyków nasiennych, moszny, gruczołu krokowego, prącia, ma wpływ na proces powstawania i dojrzewania plemników (spermatogenezę). Testosteron warunkuje powstanie drugo- i trzeciorzędowych cech płciowych, męski typ owłosienia, odpowiednie ustawienie strun głosowych, rozkład tkanki tłuszczowej, utrzymanie popędu płciowego, męskie cechy psychiczne.

Testosteron wykazuje działanie anaboliczne: zatrzymywanie w organizmie sodu, potasu, fosforu, zwiększanie tworzenia białek i zmniejszanie ich katabolizmu (rozkładu), wywołuje dodatni bilans azotowy, wpływa na rozrost mięśni szkieletowych, zwiększenie gęstości mineralnej kości, jędrność skóry, pobudza do wzrostu w okresie dojrzewania, powoduje zarastanie chrząstek nasadowych kości, stymuluje produkcję erytropoetyny w nerkach, zwiększa liczbę erytrocytów i stężenie hemoglobiny.

U kobiet testosteron działa antagonistycznie w stosunku do estrogenów, zmniejsza nadmierne krwawienie, bolesne obrzęki sutków przed menstruacją, hamuje uwalnianie gonadotropin z przysadki, laktację a także powstawanie przerzutów w raku sutka. Może być przyczyną wirylizacji u kobiet (nadmierne owłosienie w miejscach typowych dla mężczyzn, zmiana barwy głosu, łysienie typu męskiego, zmniejszenie piersi, trądzik, zaburzenia miesiączkowania).

W leczeniu stosowane są pochodne testosteronu - estry do przyjmowania doustnie lub w postaci iniekcji domięśniowych. Wskazaniem do leczenia są: pierwotny i wtórny hipogonadyzm męski (dysfunkcja jąder), opóźnione dojrzewanie u chłopców, zaburzenia spermatogenezy, impotencja z niedoboru testosteronu, zaburzenia okresu przekwitania u mężczyzn.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Kostowski, Z. Herman: "Farmakologia", Tom I.