Szyszynka

Szyszynka jest niewielkim tworem (masa ok. 170 mg) wchodzącym w skład nadwzgórza objętym oponą miękką mózgu. Utrzymuje się w okresie pozapłodowym i stopniowo zanika w okresie przekwitania. Ostatecznie zamienia się w twór złożony z dwóch typów komórek, tj. z pinealocytów (komórki główne swoiste), tworzących liczne wypustki i ułożonych w sznury oraz z komórek śródmiąższowych, podobnych do komórek glejowych. Jest unerwiona przez adrenergiczne zakończenia włókien współczulnych pochodzących z górnego zwoju szyjnego.

Szyszynka u niższych kręgowców stanowi bardzo ważną światłowrażliwą strukturę. Wydziela ona substancje, dzięki którym możliwe staje się przejaśnienie skóry w ciemności, dodatkowo hamują one aktywność osi hormonalnej podwzgórze-przysadka gonady (jajniki lub jądra) przez co zmniejsza się sekrecja hormonów odpowiedzialnych za aktywność seksualną. Szyszynka zachowuje pewne swoje funkcje wydzielnicze również u wyższych kręgowców i ssaków.

Funkcje szyszynki


Czynności szyszynki były przez długi okres niewyjaśnione. Przypisywano jej rolę hamującą wydzielanie hormonów podwzgórza i przedniego płata przysadki, ale ostatecznie przyjęto, że jej czynności wydzielnicze zmieniają się wyraźnie, w zależności od okresów działania światła i ciemności na organizm. W ciemności wzmaga się wydzielanie dwóch głównych substancji: melatoniny i w mniejszym stopniu jej prekursora - serotoniny. W szyszynce początkowo dochodzi do sekrecji serotoniny, która w wyniku wielu przemian zachodzących przy współudziale różnych enzymów, przekształca się w melatoninę. Poza tym w szyszynce powstają też inne substancje, tj. 5-hydroksytryptofan i 5-metoksytryptofan. W szyszynce również syntetyzowana jest wazopresyna.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Traczyk, A. Trzebski: "Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej".