Skład diety cukrzycowej

Zespół do spraw Narodowego Programu Zwalczania Cukrzycy w Polsce opracował zalecenia dietetyczne dla chorych na cukrzycę. Zgodnie z tymi zaleceniami dieta musi być zróżnicowana, a w jej skład powinno wchodzić 50-60% węglowodanów, 30% tłuszczów, 10-20% białka.

Udowodniono, iż najzdrowszym i najbardziej pożądanym źródłem energii są węglowodany złożone, stąd ich udział w diecie jest największy.

Pieczywo


Wybierając produkty zbożowe pacjent powinien sięgać po pieczywo z pełnego przemiału, kasze gruboziarniste, płatki owsiane, ryż nieoczyszczony. Produkty te są doskonałym źródłem błonnika, witamin z grupy B, soli mineralnych.

Cukry


Dopuszcza się spożycie 15g dziennie cukrów prostych jak glukoza, fruktoza czy sacharoza u chorych z cukrzycą typu 1 i 2 bez otyłości, natomiast pacjenci otyli powinni całkowicie zrezygnować ze spożywania produktów z dużą zawartością cukrów prostych, głównie słodkich owoców, cukier do słodzenia powinni zamienić na substancje słodzące. Mniej słodkie owoce są bardziej polecane, zaleca się 200-300g owoców dziennie.

Warzywa


Grupą najmniej ograniczoną w diecie chorego na cukrzyce są warzywa. Wiąże się to z ich niską kalorycznością, jak również z dużą zawartością antyoksydantów (beta karoten, kwas askorbinowy, flawonoidy, tokoferol) oraz błonnika. Ten ostatni składnik odgrywa istotna rolę w profilaktyce i leczeniu cukrzycy. Błonnik w przewodzie pokarmowym nie ulega trawieniu, przez co ogranicza wchłanianie glukozy ze światła jelita do krwi, dzięki czemu nie dochodzi do wzrostów glikemii, szczególnie poposiłkowej. Poza tym obniża stężenie LDL - cholesterolu, potocznie nazywanego złym cholesterolem, co stanowi o jego znaczeniu w profilaktyce miażdżycy. Dzienna zalecana ilość wynosi 25-30g (warzywa, rośliny strączkowe, owoce, produkty zbożowe).

Tłuszcze


W ograniczonych ilościach należy spożywać tłuszcze. Głównym źródłem powinny być oleje roślinne i miękkie margaryny. Dopuszcza się 300g dziennego spożycia cholesterolu. Tłuszcze nasycone (zwierzęce) powinny stanowić 10% ogółu kalorii, jednonienasycone kwasy tłuszczowe (oliwa z oliwek, olej rzepakowy) 10-20%, natomiast wielonienasycone (olej słonecznikowy, olej sojowy) 3-7%.

Mięso


Mięso należy wybierać tylko chude. Dobrymi zamiennikami mięsa są nasiona roślin strączkowych, źródło białka, witamin, flawonoidów. Polecane są ryby, także tłuste ze względu na dużą zawartość kwasów wielonienasyconych z grupy omega-3. Białko powinno być w połowie pochodzenia roślinnego i zwierzęcego. Z produktów mlecznych należy wybierać chude mleko, jogurty beztłuszczowe, czy 0,5% sery twarogowe. Te produkty stanowią doskonałe źródło wapnia i białka.

Nabiał


Nie zaleca się spożywania śmietany, serów topionych, żółtych, zabielaczy do kawy. Dopuszcza się spożycie 2 całych jaj w tygodniu, a białko jaja nawet codziennie. Zawartość witamin i składników mineralnych w diecie chorych na cukrzycę nie różni się od zalecanej osobom zdrowym.

Alkohol


Możliwe jest spożycie alkoholu do 20g dziennie (0,33l piwa jasnego lub 200g wina białego albo 150g wina czerwonego). Należy pamiętać aby spożywanie alkoholu było równoczesne ze spożywaniem posiłków, by nie dopuścić do wystąpienia hipoglikemii (niedocukrzenie). Kaloryczność alkoholu powinna być wliczona do ogólnej kaloryczności diety.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.