Rozpoznanie i leczenie hipofosfatemii

Fosforany odgrywają w organizmie szereg ważnych funkcji, a zatem ich niedobór prowadzi do poważnych zaburzeń narządowych i czynnościowych. Wynika to ze zmniejszenia syntezy ATP i innych bogatoenergetycznych związków fosforanowym.

Upośledzenie syntezy difosfoglicerynianu (2,3-DPG), który odgrywa istotną rolę w procesie wiązania tlenu z hemoglobiną, utrudnia oddawanie tlenu tkankom, przyczyniając się do powstania hipoksji. To z kolei pobudza ośrodek oddechowy i generuje zasadowicę oddechową, powstałą na drodze zwiększonego i intensywnego oddychania (hiperwentylacji). Powikłaniem zasadowicy jest utrudnione oddawanie tlenu tkankom oraz zmniejszenie ukrwienia mózgu. Uogólniając można powiedzieć, że niedobór fosforanów uruchamia kaskadę różnych procesów, które w konsekwencji zaburzają prawidłowe funkcjonowanie organizmu.

Rozpoznanie hipofosfatemii


Rozpoznanie hipofosfatemii jest możliwe na podstawie dobrze zebranych wywiadów oraz oznaczenia stężenia fosforanów we krwi i fosfaturii w badaniu moczu. Istotne informacje dla lekarza, jakich powinien udzielić pacjent dotyczą stosowanej diety, zażywanych leków, ilości spożywanego alkoholu, czy nie wystąpiły w ostatnim czasie wymioty, biegunka, a u chorych na cukrzycę kwasica ketonowa.

Leczenie hipofosfatemii


Leczenie hipofosfatemii powinno być przede wszystkim przyczynowe. Podstawą jest prawidłowa dieta bogata w fosforany. Zaleca się przy tym wzbogacenie pokarmów w produkty mleczne, bądź częściowo odtłuszczone mleko, rozpoczynając od małych ilości i stopniowo je zwiększając. Można również przyjmować fosforany doustnie . Przy fosfatemii od 0,32mmol/l konieczne jest podawanie Pi drogą dożylną, ponieważ jest to stan zagrażający życiu z możliwością wystąpienia nagłej niewydolności mięśnia sercowego i mięśni oddechowych. Równocześnie należy wyrównać niedobory innych elektrolitów, tj. magnezu, potasu czy wapnia.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom I.
2) F. Koko: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.
3) F. Kokot. R. Ficek, M. Bułanowski: "Zaburzenia gospodarki fosforanowej", Medycyna Praktyczna 2005/11.