Rola fizjologiczna glukagonu

Rola fizjologiczna glukagonu polega na regulacji stężenia glukozy, wolnych kwasów tłuszczowych i aminokwasów w osoczu krwi, co stanowi wyraz szerszego działania tego hormonu jako czynnika mobilizującego uruchamianie substratów energetycznych (głównie cukru i wolnych kwasów tłuszczowych) w okresie wzmożonego na nie zapotrzebowania w komórkach (wysiłek fizyczny, hipoglikemia, głodzenie). Przeciwnie zwiększenie stężenia glukozy we krwi, np. po pokarmie, hamuje uwalnianie glukagonu.

Silnym bodźcem pobudzającym jego sekrecję jest pokarm bogatobiałkowy, a szczególnie aminokwasy glukogenne. Wydzielanie glukagonu ulega zahamowaniu pod wpływem zwiększonego stężenia glukozy we krwi oraz zwiększonego stężenia insuliny i somatostatyny, które działają na komórki A.

Szczególnie silny wpływ na uwalnianie glukagonu ma głód i związana z tym hipoglikemia oraz wysiłek fizyczny. Gdy pokarm zostaje ostatecznie przyswojony następuje okres międzytrawienny, a w razie jego przedłużania się okres głodu.

Kluczową rolę w metabolizmie cukrów odgrywa wątroba, działając w ten sposób glukostatycznie. W niej dochodzi do zatrzymania glukozy (ok. 60%) i po spożyciu pokarmu do zamiany na glikogen nadmiaru krążącej we krwi glukozy. Natomiast w okresie międzytrawiennym i głodu wątroba uwalnia glukozę z magazynu glikogenowego i zapobiega hipoglikemii przy udziale glukagonu.

Rola glukagonu w farmakologii


W celach przemysłowych glukagon jest ekstrahowany z trzustek zwierzęcych lub produkowany metodami inżynierii genetycznej. Okres półtrwania, czyli czas po jakim dojdzie do rozpadu połowy glikogenu wynosi 3-6 min. Metabolizm odbywa się w wątrobie i nerkach. Wskazaniem do jego zastosowania jest leczenie ciężkiej hipoglikemii, zwłaszcza z utratą przytomności, pod warunkiem zachowania rezerwy glikogenu w wątrobie. Stosowany jest również w zatruciach lekami β-adrenergicznymi, oraz w czasie badań diagnostycznych - jako środek antycholinergiczny do badań przewodu pokarmowego oraz w badaniu rezerwy komórek B trzustki (oznaczanie wydzielania peptydu C).

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Traczyk, A. Trzebski: "Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej".