Retinopatia cukrzycowa

Retinopatia cukrzycowa jest chorobą oka powstałą w przebiegu cukrzycy, prowadzącą do inwalidztwa (ślepota siatkówkowa).

Retinopatia cukrzycowa to jedno z przewlekłych powikłań cukrzycy typu 1 i 2 oraz cukrzycy innych typów. Częstość występowania retinopatii jest większa u chorych z cukrzyca typu 1, po 15 latach trwania choroby występuje u 98% osób. U pacjentów z cukrzycą typu 2, u których trudno jest określić początek zaburzeń gospodarki węglowodanowej, już w chwili rozpoznania cukrzycy stwierdza się retinopatię u 20% chorych, a po 20 latach trwania cukrzycy nawet u 30-40% badanych.

Podstawowe znaczenie w procesie powstawania retinopatii cukrzycowej mają hipoglikemia i nadciśnienie tętnicze. Retinopatia cukrzycowa jest wynikiem głównie dwóch procesów: nadmiernej przepuszczalności ścian naczyń włosowatych siatkówki, prowadzącej do obrzęku z następowym jej niedokrwieniem. Przy nasilonym niedokrwieniu dochodzi do proliferacji (powstawania) nowych naczyń krwionośnych.

Klasyfikacja retinopatii cukrzycowej


Powszechnie stosowaną klasyfikacją retinopatii cukrzycowej jest podział na postać nieproliferacyjną, przedproliferacyjną i proliferacyjną. Retinopatia cukrzycowa rozpoczyna się na ogół mikrotętniakami i/lub punktowymi krwotokami, wybroczynami, nieprawidłowościami naczyń żylnych i tętniczych. Następnie zmiany te ulegają nasileniu do postaci ciężkiej (przedproliferacyjnej), w której stwierdza się niedokrwienie siatkówki. To z kolei przyczynia się do powstawania nowych naczyń krwionośnych na powierzchni siatkówki, w okolicy tarczy nerwu wzrokowego i tylnej powierzchni ciała szklistego (postać proliferacyjna). Chorzy z cechami retinopatii proliferacyjnej narażeni są na utratę widzenia dużego stopnia szczególnie jeśli nasilenie zmian występuje blisko nerwu wzrokowego. Każdej postaci retinopatii mogą towarzyszyć zmiany o typie makulopatii cukrzycowej (cukrzycowe uszkodzenie plamki), która jest główną przyczyną utraty wzroku u chorych z cukrzycą typu 2.

Rozpoznanie retinopatii cukrzycowej


Rozpoznanie retinopatii cukrzycowej jest możliwe po wykonaniu badania okulistycznego (badanie oftalmoskopowe i/lub angiograficzne). Pierwsze badanie powinno być wykonane najpóźniej 5 lat od rozpoznania cukrzycy typu 1, a w cukrzycy typu 2 w chwili rozpoznania. Osoby chore na cukrzycę powinny wykonywać badania kontrolne. Chorzy bez retinopatii raz w roku, w początkowej fazie retinopatii cukrzycowej (faza nieproliferacyjna) 2 razy w roku, w zaawansowanej postaci - co 3 miesiące.

Leczenie retinopatii cukrzycowej


Metodą z wyboru leczenia retinopatii cukrzycowej jest fotokoagulacja laserowa. Badanie przeprowadzane jest w warunkach ambulatoryjnych. Polega na wykonaniu w sumie kilkuset przypaleń (badanie wykonywane kilkakrotnie) przy użyciu lasera. Zastosowanie w odpowiednim czasie fotokoagulacji u chorych z retinopatią proliferacyjną może zmniejszyć o ponad 50% stopień utraty ostrości wzroku w ciągu 5 lat. W razie krwotoku do ciała szklistego wykonuje się witrektomię. Ale najważniejszym działaniem jest dążenie do jak najlepszego wyrównania glikemii od chwili rozpoznania cukrzycy (stężenie hemoglobiny glikowanej HbA1c 6,5%) i utrzymywania prawidłowego ciśnienia tętniczego krwi. Wyniki wielu badań sugerują, że takie postępowanie może opóźnić rozwój retinopatii, a w przypadku jej istnienia zahamować dalszy przebieg.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) M.H. Niżankowska: "Okulistyka".