Przyczyny zaburzeń lipidowych w cukrzycy

Zaburzenia lipidowe w cukrzycy typu 2


W cukrzycy typu 2 zaburzenia lipidowe są spowodowane opornością na insulinę oraz ograniczeniem wpływu tego hormonu na przemianę lipidów. Ich rozwój przebiega powoli i doprowadza w konsekwencji do powstania dyslipidemii. Charakteryzuje się ona: podwyższeniem poziomu trójglicerydów (TG), obniżeniem poziomu lipoprotein HDL, znanych w potocznym języku jako tzw. dobry cholesterol, wysokimi wartościami lipoprotein LDL (tzw. zły cholesterol).

Wzrost poziomu triglicerydów wynika ze zwiększonego ich wytwarzania w wątrobie z powodu nieskutecznego działania insuliny. A zasadnicze działanie insuliny polega na hamowaniu uwalniania wolnych kwasów tłuszczowych i zmniejszeniu ich stężenia w osoczu. Tkanka tłuszczowa jest bardzo wrażliwa na insulinę, dlatego też stanowi główne miejsce działania tego hormonu w organizmie. Okazuje się, iż nawet dobrze kontrolowanej cukrzycy typu 2 towarzyszy wzrost stężenia triglicerydów w surowicy krwi o 50-100% w porównaniu ze zdrowymi osobami (hiperlipidemia typu IV), natomiast częstość występowania hipertriglicerydemii jest 3-4 razy większa niż w ogólnej populacji.

Otyłość brzuszna


Kolejnym zaburzeniem przemiany lipidów występującym przede wszystkim u chorych z cukrzycą typu 2 jest otyłość brzuszna zwana też centralną. Polega ona na nadmiernym odkładaniu się tkanki tłuszczowej w obrębie tułowia. Ten nadmiar tłuszczu dostarcza do wątroby duże ilości wolnych kwasów tłuszczowych. W konsekwencji dochodzi do zwiększonej syntezy VLDL, resyntezy glukozy oraz hamowania działania insuliny.

Zaburzenia lipidowe w cukrzycy typu 1


W cukrzycy typu 1 zaburzenia lipidowe nie są tak nasilone jak w cukrzycy typu 2. W dobrze kontrolowanej cukrzycy typu 1 poziomy lipoprotein osiągają prawidłowe wartości, czasem nawet zaskakująco korzystniejsze. W przypadku złej kontroli i dużego niedoboru insuliny dochodzi do nasilenia lipolizy w komórkach tkanki tłuszczowej i uwolnienia dużej ilości wolnych kwasów tłuszczowych, które w większości przekształcane są w wątrobie w ketony, co skutkuje powstaniem ketozy z towarzyszącą hipertiglicerydemią typu V.

Wszystkie zaburzenia przemiany lipidów wpływają na rozwój nadciśnienia tętniczego, zaburzenia krzepnięcia, wchodzą w skład zespołu metabolicznego. Punktem wyjścia jest tutaj niewątpliwie insulinooporność oraz hiperinsulinemia, co charakteryzuje się silną predyspozycją do rozwoju miażdżycy.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) T. Kostowski: "Farmakologia".