Przełom hiperkalcemiczny

Przełom hiperkalcemiczny jest stanem bezpośredniego zagrożenia życia, spowodowany wysokim stężeniem wapnia w surowicy krwi, najczęściej powyżej 4.0-4,85mmol/l (norma: 2,2-2,6mmol/l).

Najczęstszą przyczyną przełomu hiperkalcemicznego jest przewlekła nierozpoznana nadczynność przytarczyc. Do innych przyczyn należą: hiperkalcemia w przebiegu procesu nowotworowego, bardzo rzadko zatrucie preparatami witaminy D czy tiazydami, choroba Addisona.

Objawy przełomu hiperkalcemicznego


Klinicznie dominują objawy odwodnienia, spowodowane nerkopochodną moczówką prostą wskutek upośledzenia działania wazopresyny (hormonu antydiuretycznego) w nerkach i wymioty. Może to powodować głębokie zaburzenia świadomości - splątanie, osłupienie, śpiączka. Poza tym dołączają się zaburzenia rytmu serca, tachykardia, nadmierne pragnienie (polidypsja), wielomocz (poliuria), jadłowstręt, nudności, bóle brzucha (czasami silne przypominające "ostry brzuch"). W około 20% przypadków stwierdza się ostre zapalenie trzustki. Pojawienie się gorączki, zanik odruchów ścięgnistych oraz śpiączka wskazują na stan zagrożenia życia. Charakterystyczne jest skrócenie odstępu QT w EKG.

Leczenie przełomu hiperkalcemicznego


Postępowanie w przełomie hiperkalcemicznym w pierwszej kolejności polega na intensywnym nawadnianiu 0,9% NaCl. Leczenie można wspomóc podawaniem Furosemidu, który hamuje zwrotne wchłanianie wapnia w kanalikach nerkowych. Pomocne staje się zastosowanie kalcytoniny oraz bifosfonianów.

W sytuacji gdy hiperkalcemia wywołana jest procesem nowotworowym, w celu zahamowania aktywności komórek kościogubnych rozpuszczających i zwiększających resorpcję w kościach (osteoklasty), włącza się do leczenia mitramycynę o działaniu cytotoksycznym. Lek jest bezwzględnie przeciwwskazany u chorych z niewydolnością nerek. Działa również silnie toksycznie na szpik, nerki i wątrobę.

Chory z przełomem hiperkalcemicznym wymaga ścisłego nadzoru i kontroli parametrów życiowych (ciśnienie tętnicze, czynność serca, wydolność krążenia). Niezbędne jest oznaczenie i uzupełnienie elektrolitów (potasu i magnezu), prowadzenie bilansu płynów. U osób z niewydolnością nerek bądź ciężką niewydolnością serca należy rozważyć hemodializę.

Milena Szewruk

Literatura:
1) E. Bar-Andziak: "Podstawy Endokrynologii".
2) W. Kostowski, Z.Herman: "Farmakologia", Tom II.