Progesteron

Progesteron jest żeńskim hormonem steroidowym wydzielanym przez ciałko żółte, gonady (jajniki i jądra), korę nadnerczy, łożysko oraz w czasie ciąży (od trzeciego miesiąca ciąży). Progesteron wytwarzany jest z cholesterolu, a jego bezpośredni prekursor to pregnenolon.

Działanie progesteronu


Działanie progesteronu polega na wywołaniu wielu zmian ułatwiających zagnieżdżenie zapłodnionej komórki jajowej w macicy i utrzymanie ciąży. Hormon ten powoduje zmiany w błonie śluzowej macicy. Wywołuje przerost gruczołów oraz zwiększa ich wydzielanie, przekształcając fazę proliferacyjną w fazę wydzielniczą. Błona śluzowa ulega pogrubieniu, oprócz tego rozwijają się tętnice spiralne. To działanie progesteronu jest możliwe tylko wówczas, gdy estrogeny w pierwszej połowie cyklu miesiączkowego odpowiednio przygotują macicę.

Progesteron wywołuje również przerost mięśni gładkich macicy i powoduje zmniejszenie jej wrażliwości na czynnika skurczowe. Poza tym obserwuje się charakterystyczne zmiany śluzu wydzielanego przez macicę. Opisywany hormon hamuje uwalnianie lutropiny przez przysadkę. Pod jego wpływem powstają również zmiany w pochwie, polegające na zahamowaniu wywołanego estrogenami rogowacenia nabłonka. Wykazuje słabe właściwości mineralokortykosteroidowe, więc może zatrzymywać sód.

Progesteron powoduje podwyższenie temperatury ciała przez zwiększenie metabolizmu. Ten wzrost temperatury o 0,3-0,4 stopnie Celsjusza, tj. występujący po jajeczkowaniu, może służyć jako test wskazujący na owulację. Progesteron jest potrzebny do prawidłowego rozwoju gruczołów sutkowych. Działa synergistycznie z estrogenami w przygotowaniu gruczołów sutkowych do laktacji.

Metabolizm progesteronu


Metabolizm progesteronu zachodzi głównie w wątrobie, również w nerkach i w śladowych ilościach w innych narządach, np. mięśniach. Fizjologicznym miejscem magazynowania tego hormonu jest endometrium macicy. Progesteron jest substancją niezbędną do rozwoju i utrzymania ciąży. Zdarza się, iż w organizmie kobiety produkcja tego hormonu jest zbyt mała. W tej sytuacji kobieta powinna przyjmować preparaty zawierające progesteron. W lecznictwie jest on stosowany w przypadkach poronień, porodów przedwczesnych, w zaburzeniach miesiączkowania oraz w stanach napięcia przedmiesiączkowego.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Kostowski, Z. Herman: "Farmakologia", Tom I.