Profilaktyka osteoporozy

W profilaktyce osteoporozy wymagane jest przyjmowanie wapnia i witaminy D w odpowiednich ilościach.

Najlepszym źródłem wapnia (i fosforu) są: mleko i jego przetwory, chociaż ważną rolę pełnią tutaj także owoce i warzywa (szczególnie zielone, jak brokuły i szpinak), mięso zwłaszcza ryb, zboża. Dobowe zapotrzebowanie na wapń pokrywają 3 szklanki mleka lub 3 plastry białego sera, które dostarczają około 1000mg wapnia. Oczywiście zapotrzebowanie na ten pierwiastek (nawet o 50%) wzrasta u kobiet w ciąży i okresie karmienia, u ludzi w podeszłym wieku oraz w okresie dojrzewania.

Z kolei najlepszym źródłem witaminy D jest jej endogenna synteza w skórze pod wpływem promieniowania ultrafioletowego. Jednak ze względu na klimat i niskie nasłonecznienie w okresie od października do maja zaleca się podawanie preparatów witaminy D3. Podobnie w sytuacji, gdy stwierdza się zaniżoną podaż wapnia, należy stosować suplementację solami wapnia.

W okresie pomenopauzalnym uwzględnia się, przy braku przeciwwskazań, substytucyjne przyjmowanie estrogenów przez co najmniej 5 lat, a niekiedy nawet do 10 lat, gdy masa kostna utrzymuje się na niskim poziomie. Korzystny efekt tych preparatów można zaobserwować jedynie w okresie stosowania leków. Po ich odstawieniu metabolizm kostny znów ulega powiększeniu. Stosując hormonalną terapię zastępczą należy pamiętać o licznych powikłaniach. Zwiększa ona ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, incydentów wieńcowych, a przede wszystkim raka piersi i raka macicy, dlatego też kobieta przyjmująca hormony powinna być pod stałą opieką ginekologa i endokrynologa. W praktyce raczej nie zaleca się stosowania hormonalnej terapii zastępczej w celu leczenia osteoporozy.

Należy rozważyć podawanie innych leków, takich jak kalcytonina i bifosfoniany. Kalcytonina podawana pozajelitowo zmniejsza liczbę osteoklastów i hamuje resorpcję kości. Dawkowanie powinno być dobrane indywidualnie dla każdego pacjenta, a leczenie należy prowadzić w sposób przerywany. Istotne znaczenie ma korzystny efekt przeciwbólowy tego leku.

Bifosfoniany to kolejna grupa leków stosowana w leczeniu osteoporozy, również powodująca zahamowanie absorpcji kości. Ich efekt leczniczy utrzymuje się długo po zakończeniu leczenia. Podsumowując, strategia efektywnych działań zapobiegających rozwojowi osteoporozy obejmuje: odpowiednią podaż wapnia, witaminy D, ćwiczenia fizyczne, eliminację upadków stosowanie estrogenów, kalcytoniny, bifosfonianów.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom II.