Pochodne biguanidu (metformina)

W leczeniu cukrzycy z leków będących pochodnymi biguanidu obecnie w Polsce stosuje się tylko metforminę. Pochodne biguanidu nie zwiększają wydzielania insuliny i nie powodują hipoglikemii. Mechanizm działania jest zróżnicowany.

Metformina obniża syntezę glukozy w wątrobie, zmniejsza wchłanianie glukozy i innych cukrów w przewodzie pokarmowym, nasila beztlenową przemianę glukozy, obniża poziom glukagonu w osoczu. U chorych na cukrzycę powoduje zmniejszenie masy ciała, poprawę profilu lipidowego (zwiększa rozpad tłuszczów w komórkach tkanki tłuszczowej), obniża ciśnienie tętnicze.

Wskazania do stosowania tych pochodnych biguanidu są następujące: cukrzyca typu 2 u pacjentów z otyłością (BMI 25 kg/m2), hiperinsulinizmem (nadmierne wydzielanie insuliny), zaburzeniami lipidowymi (wzrost cholesterolu, triglicerydów). Przeciwwskazania to: nadwrażliwość na lek, wiek powyżej 75 lat, kwasica metaboliczna, niewydolność oddechowa, niewydolność serca, udar mózgu, choroba niedokrwienna i zawał serca, nadciśnienie tętnicze, niewydolność nerek i wątroby, ciąża.

Skutki uboczne pochodnych biguanidu


Działania niepożądane pochodnych biguanidu:
- najczęściej (20% przypadków) objawy ze strony przewodu pokarmowego tj. nudności, biegunka, wymioty, bóle brzucha,
- niedokrwistość z powodu zmniejszonego wchłaniania witaminy B12,
- niewydolność nerek w wyniku kumulacji (nagromadzenia się) metforminy,
- wzrost stężenia kwasu mlekowego w sytuacji niewydolności oddechowej, niewydolności krążenia czy chorób wątroby
- kwasica mleczanowa (metformina powoduje wzrost przemiany beztlenowej glukozy, co łącznie ze zmniejszeniem syntezy glukozy, prowadzi do nadmiernego wytwarzania mleczanów i powstania kwasicy mleczanowej),
- wysoka śmiertelność (50%).

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) F. Kokot: "Choroby wewnętrzne", Tom II.