Objawy kliniczne i diagnostyka osteoporozy

Objawy kliniczne osteoporozy w początkowym jej okresie nie ujawniają się. Natomiast jawna osteoporoza manifestuje się złamaniami, z których najgroźniejszymi są złamania bliższego odcinka kości udowej prowadzące w znacznej mierze do kalectwa i śmierci. Częste są również złamania kości przedramienia, wywołujące ból, zniekształcenia i ograniczenie samodzielności pacjentów. Rzadziej zdarzają się złamania w innej lokalizacji. Każde złamanie, które występuje nawet przy niewielkim urazie (kości zdrowego człowieka nie doznałyby uszczerbku) powinno być uznane za podejrzane.

Typy osteoporozy


W klinice wyróżnia się dwa typy osteoporozy:

1. typ A - zbliżona do osteoporozy starczej, cechuje się zmniejszeniem gęstości minerału kostnego (BMD), występuje częściej u osób w wieku powyżej 70 rż., złamania dotyczą głównie kręgów i bliższego odcinka kości udowej

2. typ B - zbliżona do osteoporozy pomenopauzalnej, gęstość minerału kostnego (BMD) pozostaje w normie lub jest obniżone, występuje u kobiet w wieku 50-55 lat, złamania dotyczą głównie kręgów i dalszego odcinka kości przedramienia

Diagnostyka osteoporozy


Poznanie czynników ryzyka osteoporozy oraz ich wpływ na częstość złamań niezależnie od masy kostnej, stwarza podstawy do wyodrębnienia osób zagrożonych tą chorobą. Na ich podstawie wiadomo, kto wymaga diagnostyki i ewentualnie wdrożenia leczenia. Podstawę diagnostyki osteoporozy stanowi ocena gęstości minerału kostnego (BMD). Powinna być ona wykonywana wtedy, gdy wpłynie na decyzję o leczeniu. Badanie densytometryczne pomaga również w ocenie skuteczności leczenia. Grupa badawcza światowej organizacji zdrowia (WHO) zaproponowała klasyfikację, która ma ułatwić interpretację wyników pomiaru masy kostnej:

1. Osteoporoza zaawansowana (jawna), gdy gęstość minerału kostnego (BMD) jest obniżona więcej niż 2,5 odchylenia standardowego (SD) poniżej szczytowej masy kostnej u zdrowych, młodych kobiet. Obecne są oprócz tego złamania.

2. Osteoporoza, gdy BMD jest obniżona więcej niż 2,5 SD poniżej szczytowej masy kostnej u zdrowych, młodych kobiet. Brak złamań.

3. Osteopenia (niska masa kostna), gdy BMD jest obniżone o 1,0-2,5 SD poniżej szczytowej masy kostnej u zdrowych, młodych kobiet.

4. Norma, gdy BMD nie jest obniżone o więcej niż 1,0 w stosunku do szczytowej masy kostnej u zdrowych, młodych kobiet.

Spośród badań obrazowych, RTG uwidacznia zmiany w kości: zmniejszona gęstość, ścieńczenie warstwy korowej kości długich i inne opisywane przez lekarzy radiologów. Zdjęcie RTG pokazuje tylko bardzo zaawansowaną osteoporozę, dlatego nie może być podstawą rozpoznania. W diagnostyce wykorzystuje się również badania laboratoryjne poziomów wapnia, fosforu oraz biopsję kości. Badanie w kierunku osteoporozy należy wykonać u każdej kobiety w okresie menopauzy i u mężczyzny po 60. rż.

Kompleksowe leczenie osteoporozy bez złamań, a tym bardziej postaci bardzo zaawansowanej - ze złamaniami - jest niezwykle trudne. Powinno się ono składać z kilku zasadniczych elementów: eliminacji czynników ryzyka zaniku kości, indywidualnie dobranego leczenia farmakologicznego, leczenia pomocniczego, zapobiegania upadkowi i wtórnemu unieruchomieniu.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom II.