Niedoczynność przytarczyc

Niedoczynność przytarczyc to zespół chorobowy związany z niedoborem lub brakiem parathormonu (PTH). Występuje u osób po strumektomii (wycięciu tarczycy) lub po operacjach gruczolaka przytarczyc. Częstość występowania zależy od częstości wykonywania strumektomii, w przebiegu której może dojść do niezamierzonego usunięcia przytarczyc.

Przyczyn niedoczynności przytarczyc


Przyczyn niedoczynności przytarczyc jest bardzo dużo, należą do nich:
1. Usunięcie przytarczyc podczas zabiegów chirurgicznych w obrębie szyi.
2. Zniszczenie przytarczyc wynikające z: zapalenia tarczycy, naświetlenia gruczołu tarczowego promieniami jonizującymi, zwyrodnienia przebiegającego z powodu odkładania się żelaza (hemochromatoza), miedzi (choroba Wilsona) lub amyloidu (skrobiawica), urazu szyi, procesu autoimmunologicznego, nowotworu tarczycy.
3. Zespół DiGeorgea (złożona wrodzona wada genetyczna w której obok innych objawów występuje hipokalcemia spowodowana niedorozwojem przytarczyc).
4. Wady genetyczne, choroby mitochondrialne (zespół MELAS, zespół Kearnsa i Sayrea).
5. Wydzielanie parathormonu o nieprawidłowej strukturze.
6. Mutacja receptora dla parathormonu (PTH).

Objawy niedoczynności przytarczyc


Objawy kliniczne niedoczynności przytarczyc są spowodowane hipokalcemią (niskim stężeniem wapnia) w przebiegu niedoboru lub braku parathormonu (PTH).

Przy znacznie obniżonym poziomie wapnia mogą występować napady tężyczkowe, równoważniki tężyczkowe lub tężyczka utajona. Tężyczka manifestuje się drętwieniem palców, warg, języka, bolesnym skurczem mięśni rąk, stóp i twarzy, groźnym dla życia skurczem krtani. Mogą również wystąpić napady padaczkowe, powikłania ze strony układu sercowo-naczyniowego (niskie ciśnienie, bradykardia, nasilenie niewydolności serca oraz nagłe zatrzymanie krążenia z powodu migotania komór). W przypadku tężyczki utajonej nie obserwuje się samoistnych skurczów mięśni, dopiero po zadziałaniu bodźca można takie skurcze wywołać.

Tężyczkę utajoną wykrywa się oceniając trzy objawy:

Objaw Chvostka - opukiwanie młoteczkiem neurologicznym nerwu twarzowego wywołuje skurcz mięśni twarzy.

Objaw Trousseau - ucisk ramienia mankietu do pomiaru ciśnienia tętniczego napompowanego do wartości ciśnienia skurczowego powoduje ułożenie dłoni w pozycji "położnika".

Objaw Ibrahima-Lusta - opukiwanie młoteczkiem neurologicznym nerwu strzałkowego wywołuje odruchowe zgięcie stopy.

Przewlekła hipokalcemia może powodować zaburzenia neurologiczne takie jak: pląsawica, choroba Parkinsona czy spastyczne porażenie mięśni oraz zaburzenia psychiczne: upośledzenie umysłowe, depresję, nerwicę, psychozy. Ponad to niskie stężenie wapnia we krwi odpowiada za suchość skóry, grzybicę skóry i wypryski, łamliwość włosów i rzęs, bruzdkowanie poprzeczne, ubytki szkliwa zębów, bielactwo, zaćmę warstwową.

Niedoczynność przytarczyc nie jest jedyną przyczyną hipokalcemii. Do innych przyczyn zaburzeń gospodarki wapniowej zaliczyć należy nowotwory (rak stercza, sutka), zapalenie trzustki, przewlekłe leczenie lekami moczopędnymi (diuretykiem pętlowym), rak rdzeniasty tarczycy.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) W. Kostowski, Z. Herman: "Farmakologia", Tom I.