Neuropatie uogólnione

Neuropatia ruchowa proksymalna (amiotrofia cukrzycowa)


Neuropatia ruchowa proksymalna (amiotrofia cukrzycowa) najczęściej występuje u osób w wieku podeszłym. Pojawia się stopniowo lub nagle. Charakterystyczne dla neuropatii ruchowej proksymalnej są dolegliwości bólowe, osłabienie i ograniczenie sprawności ogólnej. Choroba rozpoczyna się silnymi bólami ud, bioder lub pośladków, następnie dochodzi do osłabienia proksymalnych mięśni kończyn dolnych co uniemożliwia wstanie z pozycji siedzącej. Początek choroby może być jednostronny, jednak szybko dochodzi do zajęcia drugiej strony.

Postępowanie diagnostyczne uwzględnia biopsję nerwu zasłonowego, stwierdzenie obecności złogów immunoglobulin (przeciwciał), komórek zapalnych. W badaniu płynu mózgowo rdzeniowego również stwierdza się nieprawidłowości. Leczenie polega na podaniu immunoglobulin, glikokortykosteroidów, azatiopryny.

Symetryczna polineuropatia dystalna


Symetryczna polineuropatia dystalna to najczęściej występujący typ polineuropatii. Często pozostaje bezobjawowa, choć zdarza się gwałtowny początek, co jest związane z rozpoczęciem leczenia cukrzycy. W większości przypadków objawy kliniczne dotyczą kończyn dolnych (polineuropatia dystalna kończyn górnych należy do rzadkości). Może mieć postać ruchową i czuciowa.

Charakterystyczne są parestezje (mrowienie) i drętwienie stóp, piekące lub rozdzierające bóle, allodynia (nieprzyjemne uczucie podczas kontaktu kończyn z pościelą czy bielizną), kurcze mięśni łydek, upośledzenie czucia położenia, wibracji, bólu, temperatury, ucisku, dotyku. Skóra stóp jest ciepła, sucha, podatna na pękanie, zauważalne są poszerzone naczynia powierzchniowe, palce stóp przybierają postać palców młotkowatych.

Leczenie polega przede wszystkim na edukacji chorego, która dotyczy przestrzegania zasad pielęgnacji stopy neuropatycznej. Niezwykle istotna jest dobra kontrola glikemii. Leczenie farmakologiczne obejmuje stosowanie leków przeciwbólowych, przeciwdepresyjnych, przeciwdrgawkowych. Ważne jest wsparcie psychologiczne pacjenta.

Neuropatia cienkich włókien nerwowych (ostra i przewlekła)


Ostra neuropatia bólowa należy do rzadkości, jest głównie związana z rozpoczęciem insulinoterapii. Może utrzymywać się do 6 miesięcy, czasami dolegliwości nie ustępują całkowicie. Chory odczuwa ostre, kłujące, piekące lub przeszywające bóle stóp, nasilające się często nocą. W przypadku gdy dolegliwościom bólowym towarzyszą ubytek masy ciała i depresja rozwija się zespół cukrzycowego wyniszczenia neuropatycznego. Leczenie jest objawowe.

Przewlekła neuropatia bólowa ma przebieg wielomiesięczny, a dolegliwości bólowe pojawiają się wkrótce po zastosowaniu leczenia hipoglikemizującego (przeciwcukrzycowego), natomiast zmniejszają się po dożylnym stosowaniu insuliny. Charakterystyczna dla tej neuropatii jest oporność na leczenie.

Neuropatia grubych włókien nerwowych


Neuropatia grubych włókien nerwowych obejmuje nerwy ruchowe i/lub czuciowe. W obrazie klinicznym na uwagę zasługują: wieloogniskowe ubytki czucia i ubytki czucia o typie "skarpetek i rękawiczek", zaburzenia czucia ułożenia oraz wibracji, osłabienie odruchów ścięgnistych, bóle w kościach stóp, kaczy chód, palce młotkowate, skrócenie ścięgna Achillesa, gorąca stopa z powodu zwiększonego przepływu krwi.

Leczenie jest kompleksowe i obejmuje ćwiczenia wzmacniające mięśnie, leczenie przeciwbólowe, w przypadku stwierdzenia osteopenii zastosowanie bifosfonianów, stosowanie odpowiedniego obuwia i urządzeń ortopedycznych, operacja rekonstruktywna (np. wydłużenie skróconego ścięgna Achillesa).

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) F. Kokot: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.
3) J. Tatoń, A. Czech: "Diabetologia", Tom II.