Moczówka prosta

Moczówka prosta (łac. diabetes insipidus) to stan chorobowy, charakteryzujący się upośledzeniem procesu zagęszczania moczu, wywołany niedoborem wazopresyny (moczówka prosta centralna, neurohormonalna), albo utratą wrażliwości kanalików nerkowych na wazopresynę (moczówka prosta nerkowa).

Moczówka prosta jest rzadką chorobą występującą z częstością 1 na 25 000 przypadków. Przyczyną niedoboru ADH w moczówce prostej centralnej mogą być: guzy podwzgórza, najczęściej czaszkogardlak, makrogruczolaki inwazyjne przysadki, stany zapalne okolicy podwzgórzowo-przysadkowej, urazy oraz zespół pustego siodła. Niekiedy niedobór wazopresyny jest wynikiem defektu genetycznego lub reakcji autoimmunologicznej.

Przyczyny moczówki prostej


Przyczyną moczówki prostej nerkowej mogą być defekty genetyczne receptorów wazopresynowych w nerkach (tylko u mężczyzn), nabyte uszkodzenia nerek, hiperkalcemia, hipokaliemia, leki (sole litu, amfoterycyna, cisplatyna, klonidyna, etanol).

Brak wazopresyny powoduje oddawanie dużych ilości moczu czyli poliurię (diureza 10-15 i więcej litrów na dobę) o niskim ciężarze właściwym poniżej 1,010 i osmolalności poniżej 290 mOsm/kg. W przypadku częściowego niedoboru diureza sięga kilku litrów na dobę. Poliurii towarzyszy wzmożone pragnienie (polidypsja).

Jeśli ośrodek pragnienia funkcjonuje prawidłowo - podaż płynów jest adekwatna - osmolalność osocza pozostaje prawidłowa. Jeśli uzupełnianie płynów jest niedostateczne, prowadzi to do ciężkiego odwodnienia z wysokim stężeniem sodu i wysoką osmolalnością osocza. Jeśli diureza przekracza podaż, rozwija się hipowolemia i hipotonia.

Rozpoznanie ustala się na podstawie testu zagęszczania moczu (test odwodnieniowy), w którym chory nie przyjmuje płynów, jest ważony co 30 min, a kolejne porcje moczu ocenia się pod względem ciężaru właściwego lub osmolalności oraz oznacza się równocześnie osmolalność osocza.

Moczówkę prostą należy różnicować przede wszystkim z wielomoczem cukrzycowym. Leczenie polega na podawaniu analogu wazopresyny (desmopresyna) p.o., donosowo, rzadko i.m. (u chorych nieprzytomnych).

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) F. Kokot: "Choroby wewnętrzne", Tom II.