Mileralokortykosteroidy

Mileralokortykosteroidy (mineralokortykoidy) są hormonami steroidowymi syntetyzowanymi w korze nadnerczy, a dokładniej w jej warstwie kłębkowatej. Działają przede wszystkim na gospodarkę wodno-mineralną ustroju w ramach tzw. układu RAA (renina-angiotensyna-aldosteron), a zwłaszcza na transport komórkowy elektrolitów.

Głównym przedstawicielem mineralokortykosteroidów jest aldosteron (około 95%). Mniejszą grupę (blisko 5%) stanowią: dezoksykortykosteron-DOC, 18-hydroksy-DOC, kortykosteron i kortyzol. Udział tych ostatnich jest niewielki, gdyż wykazują one wielokrotnie mniejszą aktywność mineralokortykosteroidową niż sam aldosteron.

Kora nadnerczy jest niezbędna do życia człowieka i po jej całkowitym wycięciu w ciągu 3-5 dni następuje śmierć, o ile nie zostanie zastosowane odpowiednie leczenie. W przypadku braku mineralokortykoidów dochodzi do bardzo dużej utraty z moczem jonów sodu i chloru. Ich stężenie ulega znacznemu obniżeniu, natomiast wzrasta poziom potasu w płynach zewnątrzkomórkowych, zmniejsza się ilość osocza, maleje objętość wyrzutowa serca i następuje śmierć wśród objawów wstrząsu krążeniowego. Taka sytuacja może mieć miejsce w przypadku wycięcia obu gruczołów nadnerczowych, po nagłym przerwaniu długotrwałego stosowania kortykosteroidów nadnerczowych oraz w przebiegu ostrych schorzeń nadnerczy prowadzących do ustania wydzielania hormonów. Podawanie aldosteronu lub innych mineralokortykosteroidów zapobiega powstawaniu tych zmian, w związku z tym uważa się je za hormony niezbędne do życia.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Traczyk, A. Trzebski: "Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej".