Mechanizmy i zakres działania adrenaliny i noradrenaliny

Aminy katecholowe (adrenalina i noradrenalina) działają na różne tkanki i narządy za pośrednictwem receptorów adrenergicznych typu α1 i α2 oraz typu β1 i β2. W układzie sercowo-naczyniowym powodują: przyspieszenie częstości skurczów serca i wzrostu ich siły, skurcz tętniczek krążenia skórnego, nerkowego i trzewnego z jednoczesnym rozkurczem tętniczek mięśniowych i wieńcowych oraz z następczym wzrostem ciśnienia skurczowego, obniżeniem ciśnienia rozkurczowego i zwiększeniem amplitudy skurczowo-rozkurczowej.

W wyniku powyższych zmian zwiększa się przepływ krwi przez mięśnie, utrzymuje się zmieniony przepływ sercowy i mózgowy, a maleje przepływ przez narządy (układ pokarmowy i skórę), który ma mniejsze znaczenie dla przetrwania stresu.

Do metabolicznych skutków działania amin katecholowych należą: pobudzenie glikogenolizy w wątrobie (rozpad glikogenu do glukozy), wzmożenie lipolizy (proces rozpadu tłuszczów) i uwalniania wolnych kwasów tłuszczowych oraz ich metabolizmu i zużycia glukozy w tkankach, pobudzenie glukoneogenezy (wytwarzanie glikogenu i glukozy z niecukrowych substancji), zmiany hormonalne takie jak, pobudzenie wydzielania glukagonu i zahamowanie uwalniania insuliny. Wymienione skutki działania amin katecholowych pozwalają utrzymać prawidłowe stężenie glukozy we krwi i dostateczne zaopatrzenie w glukozę ośrodkowego układu nerwowego.

Adrenalina i noradrenalina wpływają pobudzająco na wentylację płuc, hamują agregację płytek krwi, biorą udział w mechanizmie ejakulacji (wytrysk nasienia) i regulują uwalnianie reniny, a także pobudzają aktywność ośrodkowego układu nerwowego. Adrenalina rozluźnia mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, oskrzeli i pęcherza moczowego, pobudzając jednocześnie skurcze zwieraczy mięśni przywłosowych w wyniku aktywacji receptorów adrenergicznych w tych narządach. Powszechnie stosowane w medycynie są zarówno agoniści jak i antagoniści receptorów α- i β-adrenergicznych.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Traczyk, A. Trzebski: "Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej".