Leczenie zespołu wielotorbielowatych jajników

Leczenie zespołu wielotorbielowatych jajników jest objawowe i zależy od aktualnego celu. Ze względu na przewlekłość choroby jest długie i praktycznie obejmujące cały okres rozrodczy. Zaniechanie leczenia powoduje nawrót dolegliwości i grozi poważnymi powikłaniami.

Postępowanie terapeutyczne zależy w dużej mierze od tego, czy kobieta chce zajść w ciążę. Jeśli wyrazi taką chęć leczenie polega na stymulowaniu jajeczkowania. W tym celu stosuje się cytrynian klomifenu. Jajeczkowanie następuje u 70-90% kobiet, natomiast w ciążę zachodzi 40-50%. Niewystąpienie satysfakcjonującej liczby cykli owulacyjnych w ciągu 6 miesięcy leczenia oznacza oporność na klomifen. W sytuacji braku efektu wdraża się stymulację za pomocą natywnego GnRH we wlewach dożylnych i podskórnych oraz następnie gonadotropin. Szczególnie dobre efekty uzyskuje się przy użyciu preparatów samego FSH.

U chorych nie pragnących posiadania potomstwa leczeniem z wyboru jest zastosowanie tabletek antykoncepcyjnych zawierających w swoim składzie octan cyproteronu (Diane, Diane 35) będący syntetycznym progestagenem o działaniu antygonadotropowym i antyandogennym. Stosowany jest w umiarkowanym hirsutyzmie, trądziku i łojotoku. Przed wdrożeniem leczenia należy sprawdzić czynność wątroby, a następnie po 2-3 miesiącach leczenia i później co pół roku. Działanie blokujące androgeny wykazuje również spironolakton. Flutamid zmniejsza produkcję androgenów i przyspiesza ich metabolizm. Objawy niepożądane w trakcie leczenia małymi dawkami ograniczają się do wystąpienia nudności, wymiotów, zaburzenia czynności wątroby itp. U osób z nadwagą lub otyłością może być stosowana metformina. Zmniejsza ona insulinooporność oraz stężenie testosteronu i androstendionu we krwi.

Leczenie operacyjne zespołu wielotorbielowatych jajników


W wielu ośrodkach postępowanie terapeutyczne u chorych z PCOS rozpoczyna się od leczenia operacyjnego, które ma na celu zmniejszenie nadmiaru małych pęcherzyków jajnikowych produkujących androgeny. Podstawowymi wskazaniami do leczenia operacyjnego są: brak jajeczkowania pomimo stosowania leków je wywołujących, powtarzające się tworzenie torbieli jajnikowych mimo farmakoterapii i znaczny przerost zrębu jajników. Nie leczy się w ten sposób hirsutyzmu, otyłości i niepłodności, jeśli nie ustalono jednoznacznie, że przyczyną jest brak jajeczkowania.

Aktualnie wykonywanymi zabiegami jest punktowanie jajników (z użyciem technik endoskopowych), a ostatnio też częściowa resekcja. Należy podkreślić, iż najczęściej stosowanym postępowaniem terapeutycznym jest leczenie skojarzone obejmujące działanie operacyjne z zastosowaniem technik endoskopowych z następczą terapią farmakologiczną.

Powikłania zespołu wielotorbielowatych jajników


Ze względu na cechy zespołu metabolicznego może wystąpić wcześniejszy rozwój miażdżycy i przedwczesne wystąpienie chorób sercowo-naczyniowych. Poważnym powikłaniem PCOS, dotykającym około 73% kobiet jest niepłodność. Istnieje również ryzyko rozrostu i raka błony śluzowej macicy.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) T. Pisarski: "Położnictwo i ginekologia".