Leczenie zaburzeń lipidowych w cukrzycy

Zaburzenia lipidowe w cukrzycy wymagają wczesnego rozpoznania i leczenia, bowiem normalizacja tych zaburzeń jest niezbędna do wyrównania cukrzycy.

Chorzy na cukrzycę typu 2 powinni mieć oznaczany lipidogram raz w roku, a w przypadku dyslipidemii częściej, co 2-3 miesiące od rozpoczęcia leczenia, natomiast gdy zostaną osiągnięte wartości docelowe co 6 miesięcy. W cukrzycy typu 1 wymagane jest wykonywanie badań kontrolnych co 2-5 lat.

Leczenie hipercholesterolemii


Za główny cel leczenia dyslipidemii cukrzycowej przyjęto obniżenie poziomu cholesterolu LDL. Jako leki pierwszego rzutu stosuje się statyny. W badaniach statyny mają udowodnioną skuteczność w zapobieganiu pierwotnej i wtórnej chorobie niedokrwiennej serca bez względu na wiek, a nawet wykazują korzystniejsze działanie u chorych z cukrzycą niż u osób zdrowych. Leki te obniżają głównie poziom cholesterolu w osoczu (spadek cholesterolu LDL o 18-60%), ale również łagodnie obniżają triglicerydy. Poza tym działają przeciwzapalnie, przeciwzakrzepowo, antyoksydacyjnie, poprawiają funkcję rozkurczową naczyń, ograniczają skutki niedokrwienia, stabilizują blaszkę miażdżycową. Z poważniejszych działań niepożądanych mogą powodować miopatię (uszkodzenie mięśni) i uszkadzać wątrobę. Bezwzględnym przeciwwskazaniem obok chorób wątroby jest ciąża.

Drugą grupę leków stosowanych w hipercholesterolemii stanowią żywice, uznawane za najbezpieczniejsze, ponieważ działają tylko w przewodzie pokarmowym i nie przedostają się do krwi. Kolejnym priorytetem w leczeniu dyslipidemii cukrzycowej jest podwyższenie poziomu cholesterolu HDL w osoczu. W tym celu należy stosować optymalną dietę, zmniejszyć nadmierną masę ciała, zwiększyć aktywność fizyczną, zaprzestać palenia papierosów i poprawić kontrolę glikemii.

Leczenie hipertriglicerydemii


W przypadku hipertriglicerydemii stosuje się fibraty. Hamują one syntezę VLDL w wątrobie, usuwają nadmiar cholesterolu LDL, zmniejszają TG o 20-50%, a zwiększają cholesterol HDL. Oprócz tego podobnie jak statyny działają przeciwzapalnie, przeciwzakrzepowo, antyoksydacyjnie, stabilizują blaszkę miażdżycową. Dodatkowo, co jest szczególnie istotne dla pacjentów z cukrzycą, fibraty poprawiają tolerancje glukozy, zwiększają wrażliwość na insulinę, zmniejszają lipemię poposiłkową. Z ważniejszych działań niepożądanych mogą powodować miopatię, zaburzenia czynności wątroby i nerek, kamicę żółciową. Absolutnie nie mogą tych leków przyjmować osoby z ciężkimi chorobami wątroby i nerek.

Leczenie hipertriglicerydemii w cukrzycy rozpoczyna się od poprawy kontroli glikemii i zmniejszenia spożycia tłuszczu. Leki włączane są obowiązkowo, gdy poziom TG przekracza 400mg/dl. Przy wartościach mniejszych o zastosowaniu farmakoterapii decyduje lekarz. W przypadku hiperlipidemii mieszanej (wzrost LDL i TG) powinno się poza optymalizacją stylu życia i kontrolą glikemii, zastosować statyny, a jeśli to konieczne nawet statyny z fibratami, tak aby zmniejszyć stężenie parametrów do wartości docelowych: cholesterol LDL poniżej 100 mg/dl, TG poniżej 150 mg/dl. W cukrzycy typu 1 leczenie hipolipemizujące jest konieczne wówczas, gdy poziomy cholesterolu LDL przekraczają wartości rekomendowane dla cukrzycy typu 2.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) T. Kostowski: "Farmakologia".