Kwasica ketonowa

Kwasica ketonowa jest niebezpiecznym ostrym powikłaniem cukrzycy i stanem zagrożenia życia. Może wystąpić w przebiegu każdego typu cukrzycy. Bardzo często jest pierwszym objawem cukrzycy typu 1. Śmiertelność wynosi 5-10%.

Kwasica ketonowa powstaje na skutek złej przemiany tłuszczów. Związana jest również z wadliwą przemianą węglowodanów. Brak insuliny powoduje rozkładanie tłuszczów i związane z nim powstawanie ciał ketonowych (acetooctan, aceton), które przechodzą do krwi i moczu chorego oraz zwiększone wytwarzanie glukozy w wątrobie. Wynikiem tego jest utrata glukozy z moczem, diureza osmotyczna, zaburzenia elektrolitowe (niedobór elektrolitów), odwodnienie, kwasica metaboliczna.

Przyczyny kwasicy ketonowej


Najczęstszą przyczyną wystąpienia kwasicy cukrzycowej u chorych z cukrzycą typu 1 jest samowolne obniżenie dawki insuliny bądź niedostosowanie dawki insuliny do zmieniających się warunków (w stanach infekcji, zakażeniach, przy zwiększonym wysiłku fizycznym) lub odstawienie insuliny.

Czynnikami przyczyniającymi się do powstania kwasicy ketonowej u chorych z cukrzycą typu 2 są pomyłki we wstrzyknięciach insuliny, brak zgody na leczenie insuliną, zakażenia wikłające chorobę, świeżo rozpoznana cukrzyca. Wynika z tego, iż odpowiednia wiedza chorego oraz dyscyplina i samokontrola jest najskuteczniejszym sposobem zapobiegania wystąpieniu kwasicy cukrzycowej i innych ostrych powikłań cukrzycy.

Objawy kwasicy ketonowej


Objawy uzależnione są od ciężkości kwasicy ketonowej. W stanie względnie łagodnym chory jest osłabiony, czuje niepokój, miewa nudności, oddech Kussmaula (charakterystyczny oddech kwasiczy - oddech z zapachem acetonu). W moczu natomiast występują oprócz cukru ciała ketonowe. Objawy w stanie ciężkim to: suchy, obłożony język, zwiększone pragnienie, zapach acetonu, szybki, głęboki i bolesny oddech, bóle brzucha, suchość skóry, dreszcze, różnego stopnia zaburzenia świadomości, w moczu kwas acetooctowy i octan. Najcięższym stanem jest śpiączka cukrzycowa, w której objawy są takie jak w stanie ciężkim z tym że pacjent jest nieprzytomny.

Rozpoznanie kwasicy ketonowej jest możliwe na podstawie objawów klinicznych oraz badań laboratoryjnych. Charakterystyczne dla kwasicy cukrzycowej są: hiperglikemia (nadmierne stężenie glukozy we krwi), hiperketonemia (nadmierne stężenie ciał ketonowych), kwasica metaboliczna.

Leczenie kwasicy ketonowej


Leczenie kwasicy ketonowej opiera się głównie na trzech elementach tj. uzupełnienie płynów, uzupełnienie niedoboru insuliny oraz uzupełnienie potasu. Jednak zgodnie z zasadą, że lepiej zapobiegać niż leczyć najważniejszym postępowaniem jest odpowiednia edukacja chorych i popularyzacja samokontroli.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) F. Kokot: "Choroby wewnętrzne", Tom II.