Kora nadnerczy

Kora nadnerczy jest niezbędnym do życia gruczołem dokrewnym, pochodzącym embriologicznie z mezodermy.

Przeciętna masa prawidłowej kory nadnerczy dorosłego człowieka wynosi 4g. Histologicznie składa się ona z trzech warstw komórek nabłonkowych, które są stosunkowo dobrze ukrwione, zaopatrzone w system naczyń włosowatych. Od zewnątrz ku środkowi gruczołu można wyróżnić kolejne warstwy znajdujące się pod torebką, a mianowicie:

1. Warstwę kłębkowatą (zona glomerulosa), utworzoną z nieregularnych gniazd i sznurów komórkowych,

2. Warstwę pasmowatą (zona fasciculata), w której komórki tworzą pasma ułożone promieniście w stosunku do torebki,

3. Warstwę siatkowatą (zona reticularis), której komórki są ułożone w sznury i biegną w różnych kierunkach.

Warstwy te stanowią 80-90% całej masy nadnerczy. W każdej warstwie właściwie może zachodzić odnowa komórek gruczołowych, ale najbardziej intensywna jest w części zewnętrznej warstwy pasmowatej i w warstwie kłębkowatej. Poza różnicami morfologicznymi między warstwami istnieją także różnice czynnościowe, a mianowicie: warstwa kłębkowata wydziela głównie mineralokortykosteroidy, warstwa pasmowata - glikokortykosteroidy, a siatkowata - androgeny.

Wszystkie trzy warstwy kory nadnerczy obfitują w cholesterol i witaminę C. Cholesterol jest prekursorem hormonów steroidowych, natomiast witamina C odgrywa rolę w czynności kory nadnerczy, choć jej rola nie do końca została opisana. Hormon adrenokortykotropowy (ACTH) wydzielany przez przysadkę pobudza proces steroidogenezy (syntezy steroidów) w korze nadnerczy i działa na nią troficznie. Po dłuższym stosowaniu ACTH lub nadmiernym wydzielaniu dochodzi do przerostu warstwy pasmowatej i siatkowatej, przez co glikokortykosteroidy wydzielane są w nadmiarze, a androgeny i aldosteron w mniejszym stopniu ulegają uwalnianiu. Po wycięciu przysadki zanika kara nadnerczy, zwłaszcza w warstwie pasmowatej i siatkowatej.

Nadnercza mają dużą zdolność regeneracyjną. Jeżeli wycina się je całkowicie, pozostawiając choćby pojedyncze komórki zona glomerulosa, cała kora z podziałem na warstwy może wkrótce zregenerować się i może wrócić pełna aktywność wydzielnicza gruczołu.

Kora nadnerczy wydziela niezbędne do życia hormony steroidowe.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Traczyk, A. Trzebski: "Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej".