Jadłowstręt psychiczny (anoreksja)

Jadłowstręt psychiczny (anoreksja, anorexia nervosa) jest zespołem psychosomatycznym, który cechuje się zmniejszeniem masy ciała i innymi następstwami celowego nieprzyjmowania pokarmu.

Podstawową cechą jadłowstrętu psychicznego jest uporczywe dążenie do utraty masy ciała. Przebieg choroby może być epizodyczny, nawracający, falujący, jednorazowy lub przewlekły. Największa zapadalność występuje w wieku 13-14 lat, a następnie w wieku 17 i 25 lat.

Przyczyny jadłowstrętu psychicznego


Przyczyny jadłowstrętu psychicznego nie są do końca jednoznaczne. Zwraca się uwagę na podłoże neurobiologiczne - zaburzenia kontroli sprawowanej przez neuropeptydy i neuroprzekaźniki. Przyjmuje się, że zaburzenia neurohormonalne mają wtórny charakter.

Wśród przyczyn indywidualnych, psychologicznych i środowiskowych najważniejsze znaczenie mają: krytyczne uwagi dotyczące własnej wagi, presja środowiska, chęć upodobnienia się do sławnej modelki, post o charakterze religijnym, przekonanie o zbawiennym wpływie na zdrowie eliminacyjnych diet.

Obraz kliniczny jadłowstrętu psychicznego


Objawy są następstwem niedożywienia i dotyczą różnych narządów i układów. Poniżej zostaną wymienione najczęstsze objawy występujące w jadłowstręcie psychicznym:
- utrata miesiączki,
- obniżenie ciśnienia tętniczego i temperatury,
- bradykardia,
- suchość skóry,
- charakterystyczny meszek na ciele,
- uporczywe zaparcia,
- zaburzenia elektrolitowe,
- zaburzenia przemiany węglowodanowej i białkowej,
- osteoporoza.

Rozpoznanie jadłowstrętu psychicznego


Rozpoznanie jadłowstrętu psychicznego opiera się na kryteriach diagnostycznych American Psychiatric Association (DSM-IV):

A. Dążenie do utrzymywania masy ciała na dolnej granicy lub poniżej masy należnej (np. utrata masy ciała do poniżej 85% należnej wagi, albo niedostateczny przyrost masy ciała w okresie wzrastania, prowadzący do osiągnięcia poniżej 85% masy należnej.

B. Silny lęk przed przyrostem masy ciała lub otyłością, nawet w sytuacji niedowagi.

C. Zaburzenie postrzegania własnej masy ciała i sylwetki, nadmierny wpływ tego postrzegania na samoocenę lub zaprzeczanie niebezpieczeństwu wynikającemu z niskiej masy ciała.

D. U kobiet w okresie popokwitaniowym nie wystąpienie przynajmniej 3 kolejnych cykli miesiączkowych (brak miesiączki rozpoznaje się wówczas, gdy jej wystąpienie jest możliwe jedynie po podaniu leków hormonalnych, np. estrogenów).

Leczenie jadłowstrętu psychicznego


W okresie ostrym konieczna jest hospitalizacja z przyczyn psychiatrycznych (np. duże ryzyko samobójstwa czy poważne problemy w środowisku domowym) lub internistycznych (bardzo mała masa ciała lub szybki jej spadek, powikłania somatyczne). Leczenie przewlekłe obejmuje psychoterapię, leczenie żywieniowe oraz farmakologiczne. Farmakoterapia w przypadku jadłowstrętu psychicznego ma ograniczone znaczenia. Najistotniejsza jest psychoterapia, której podstawę stanowi współpraca z pacjentem i jego rodziną.

Jadłowstręt psychiczny jest jednym z najczęściej występujących zaburzeń odżywania, nieprawidłowością zachowań dotyczących odżywiania i kontrolowania masy ciała, które skutkują upośledzeniem stanu somatycznego i funkcjonowania psychospołecznego oraz nie są następstwem innej choroby somatycznej lub psychicznej.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom I.