Hormony rdzenia nadnerczy

Rdzeń nadnerczy wytwarza trzy hormony - aminy katecholowe: dopaminę, noradrenalinę i adrenalinę. Powstają one w komórkach chromochłonnych rdzenia z tyrozyny w sześciu kolejnych etapach.

Ważnym kluczowym etapem w syntezie amin katecholowych jest hydroksylacja tyrozyny katalizowana przez enzym hydroksylazę tyrozynową. Dopamina, noradrenalina i adrenalina hamują aktywność tego enzymu, regulując w ten sposób procesy swojej biosyntezy.

Hormony rdzenia nadnerczy są gromadzone oddzielnie w ziarnistościach chromochłonnych. Adrenalina stanowi około 80% rdzenia nadnerczy, pozostałe 20% przypada na noradrenalinę. Uwalnianie amin katecholowych można sprowokować wieloma różnymi bodźcami, takimi jak pobudzenie nerwowe, niektóre leki, obniżone stężenie glukozy we krwi (hipoglikemię), duszenie się, ból, silne przeżycia emocjonalne (strach, gniew, złość) i czynniki stresowe.

Czynnikiem bezpośrednio pobudzającym komórki rdzenia do wydzielania amin katecholowych jest acetylocholina (neurotransmiter uwalniany na zakończeniach przedzwojowych włókien współczulnych). Rdzeń nadnerczy stanowi ogniwo w układzie nerwowym współczulnym i przy jego pobudzeniu następuje „wyrzucenie” amin katecholowych do krwioobiegu. Krążące hormony docierają do wielu narządów, tkanek i komórek, działając za pośrednictwem specjalnych receptorów α i β-adrenergicznych, stanowiących składnik błony komórkowej. Nie przenikają one przez barierę krew-mózg, ale są wytwarzane w samym mózgu.

Aminy katecholowe ulegają szybko inaktywacji za pomocą dwóch enzymów: oksydazie monoaminowej (MAO) i tlenowej metylotranferazie katecholowej (COMT). W wyniku działania tych enzymów adrenalina jest przemianiana do kwasu wanilinomigdałowego (VMA), który stanowi około 40% wydalanych z moczem produktów przemian amin katecholowych. COMT działa bezpośrednio na adrenalinę i noradrenalinę przemieniając je odpowiednio w metanefrynę i normetanefrynę, co stanowi 50% wydalanych z moczem produktów inaktywacji amin katecholowych. Około 5% jest wydalana z moczem w formie nie zmienionej.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Traczyk, A. Trzebski: "Fizjologia człowieka z elementami fizjologii stosowanej i klinicznej".