Hormonalna terapia zastępcza

Hormonalna terapia zastępcza (HTZ) jest postępowaniem polegającym na podawaniu hormonów płciowych, w celu uzupełnienia niedoborów hormonalnych, które powstają z powodu zmniejszania się ich syntezy w jajniku wraz ze starzeniem się organizmu.

W HTZ stosowane są estrogeny i progestageny. Te ostatnie stanowią bardzo szeroką grupę związków chemicznych różniących się miedzy sobą mechanizmem działania. Syntetyczne progestageny to związki chemiczne wywołujące różne efekty biologiczne naturalnego progesteronu. Podstawowym jednak składnikiem hormonalnej terapii zastępczej są estrogeny. Stosowanie samych estrogenów wiąże się ze wzrostem ryzyka patologicznych rozrostów lub nowotworów błony śluzowej macicy (endometrium). Dlatego też wydaje się, iż dołączenie niewielkich dawek progestagenów do terapii zmniejszy ryzyko wystąpienia rozrostów endometrium i szeregu efektów ubocznych. Szczególnie kobiety z zachowaną macicą powinny otrzymywać sekwencyjnie estrogeny i progestageny.

Wskazania do hormonalnej terapii zastępczej


Hormonalna terapia zastępcza jest wskazana w przypadku przedwczesnej menopauzy (samoistnej lub jatrogennej - zwykle po zabiegu usunięcia jajników), u kobiet w okresie perimenopauzalnym, w sytuacji gdy cały proces przekwitania przebiega z objawami ze strony układy naczyniowego, moczowo-płciowego lub z objawami psychicznymi. HTZ ma zastosowanie w celu ochrony przed bezpośrednimi i odległymi skutkami niedoboru estrogenów (np. osteoporoza).

Nie każda kobieta w momencie wystąpienia menopauzy wymaga stosowania HTZ. Decyzję o rozpoczęciu leczenia powinni wspólnie podjąć lekarz i pacjentka, której wcześniej przedstawiono korzyści i skutki uboczne tej terapii. Inaczej należy podejść do leczenia substytucyjnego hormonami u kobiet młodych, którym usunięto oba jajniki. W tym przypadku HTZ nie jest przedłużeniem działania hormonów płciowych, natomiast pomaga tym pacjentkom zachować należne stężenie estrogenów i progestagenów.

Przeciwwskazania do hormonalnej terapii zastępczej


Bezwzględnym przeciwwskazaniem do stosowania hormonalnej terapii zastępczej są: ciąża, niewyjaśnione krwawienie z dróg rodnych, aktywne choroby wątroby, rak sutka, rak endometrium, aktywna choroba zakrzepowo-zatorowa, choroba wieńcowa.

Do względnych przeciwwskazań należą: żylna choroba zakrzepowa, rak sutka u matki, siostry, córki, rak endometrium i rak sutka w wywiadzie, przewlekła dysfunkcja wątroby (poziom enzymów wątrobowych zwiększony 2-krotnie).

Choroby nie będące przeciwwskazaniem do HTZ to: kamica pęcherzyka żółciowego, żylaki podudzi, otyłość, cukrzyca, palenie papierosów, padaczka, hiperlipidemia, mięśniaki macicy.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom I.
2) T. Pisarski: "Położnictwo i ginekologia".