Hormon adrenokortykotropowy (ACTH)

Hormon adrenokortykotropowy (ACTH) jest peptydem zbudowanym z 39 aminokwasów, syntetyzowanym głównie w obrębie przedniego płata przysadki.

Czynnikiem stymulującym syntezę ACTH jest CRH oraz wazopresyna, natomiast wzrastające stężenie kortyzolu i oksytocyna hamują wydzielanie CRH przez podwzgórze i ACTH przez przysadkę. Układ CRH-ACTH-kortyzol jest bardzo ważnym elementem odpowiedzi organizmu na stres.

Wydzielanie ACTH ma charakter pulsacyjny, co oznacza, iż szczyt wydzielania przypada na wczesne godziny ranne, a dodatkowe pulsy wyzwalane są przez stres endogenny lub zewnątrzpochodny będący wynikiem urazu, bólu, hipoglikemii doznań psychicznych. ACTH jest hormonem tropowym dla kory nadnerczy, głównym regulatorem biosyntezy i wydzielania glikokortykosteroidów, w mniejszym stopniu także kortykosteronu, aldosteronu, androgenów i estrogenów.

ACTH jest ważnym czynnikiem troficznym regulującym ukrwienie kory nadnerczy. Hormon adrenokortykotropowy wykazuje ponadto działanie pozanadnerczowe, wyrażające się pobudzeniem melanocytów. Wykazano również znaczną aktywność łożyska w zakresie wydzielania CRH, które jest odpowiedzialne za charakterystyczną dla ciąży hiperkortyzolemię.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) F. Kokot: "Choroby wewnętrzne", Tom II.