Hipofosfatemia

Hipofosfatemia oznacza obniżenie stężenia fosforanów nieorganicznych we krwi do poziomu poniżej 0,9mmol/l.

Przyczyny hipofosfatemii


Przyczyn hipofosfatemii jest wiele, należą do nich:

* Niedostateczna podaż fosforanów (Pi) z pokarmami (dieta ubogofosforanowa, ubogobiałkowa, żywienie pozajelitowe dietą ubogo- lub bezfosforanową)

* Zmniejszone wchłanianie Pi w przewodzie pokarmowym (stosowanie leków wiążących fosforany, sewelamer, uporczywe wymioty, biegunka)

* Nadmierne przemieszczanie fosforanów do komórek (faza anaboliczna-reakcja syntezy związków złożonych z prostych-u chorych poparzonych lub po urazach, zespół ponownego odżywienia, faza osiągnięcia prawidłowej glikemii u cukrzyków z kwasicą ketonową, zasadowica oddechowa, "zespół głodnych kości" po usunięciu gruczolaka przytarczyc, gdzie Pi masywnie napływają do kości)

* Nadmierna utrata Pi z moczem (nadczynność przytarczyc i nadmiar PTH, który nasila usuwanie fosforanów przez nerki, niedobór witaminy D lub jej czynnych metabolitów, nadmiar glikokortykosteroidów, defekt transportu fosforanów w nerkach).

Najczęstszą przyczyną hipofosfatemii jest przewlekły alkoholizm, długotrwałe żywienie pozajelitowe, szybkie leczenie kwasicy cukrzycowej oraz nadmierne spożywanie leków wiążących fosforany. Zmniejszenie stężenia fosforanów w surowicy wynika z ubogiej diety w ten składnik, utraty z wymiotami lub kałem oraz utraty z moczem. U alkoholików do hipofosfatemii przyczynia się nie tylko dieta ubogobiałkowa, ale także nasilona fosfaturia (wydalanie przez nerki) z powodu bezpośredniego działania alkoholu na nerki.

Obraz kliniczny hipofosfatemii


Obraz kliniczny zależny jest od czasu, w którym doszło do zubożenia ustroju w fosfor. Chory z ciężką hipofosfatemią będzie miał zaburzenia: neurologiczne i psychiczne (porażenie, drgawki, encefalopatia, parestezje), krążeniowe (arytmia, upośledzenie pracy serca), oddechowe (porażenie mięśni oddechowych), metaboliczne (niedokrwienie tkanek), hematologiczne (niedokrwistość hemolityczna, małopłytkowość), immunologiczne (upośledzenie odporności, skłonność do zakażeń), nerkowe (ostra niezapalna niewydolność nerek, tubulopatie), kostne (ból, osteomalacja), mięśniowe (porażenie mięśni, osłabienie siły mięśniowej, rozpad mięśni), żołądkowo-jelitowe (wymioty, brak apetytu).

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom I.
2) F. Koko: "Choroby Wewnętrzne", Tom II.
3) F. Kokot. R. Ficek, M. Bułanowski: "Zaburzenia gospodarki fosforanowej", Medycyna Praktyczna 2005/11.