Guz prolaktynowy

Guz prolaktynowy (prolactinoma) jest gruczolakiem przysadki wywodzącym się z komórek laktotropowych, wydzielającym prolaktynę. Prolactinoma jest najpowszechniej występującym guzem przysadki - stanowi blisko 40-60% wszystkich rozpoznawanych nadczynnych guzów w okolicy siodła tureckiego. Występuje przede wszystkim u kobiet, u mężczyzn ten gruczolak jest rzadkością.

Biorąc pod uwagę znaczenie kliniczne przyjęto podział na mikroprolactinoma (poniżej 1 cm średnicy guza) i makroprolactinoma (powyżej 1cm). W przypadku guzów poniżej 10mm większość pozostaje niezmieniona, część ulega regresji. Natomiast guzy przekraczające 10mm ze względu na swoje rozmiary powodują objawy uciskowe. Większość prolactinoma to guzy odosobnione. Zdarza się, że guz prolaktynowy towarzyszy zespołowi Wernera, określanego jako zespół MEN 1 (zespół mnogiej gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczej).

Objawy guza prolaktywnowego


Objawy kliniczne w przypadku wystąpienia guza prolaktywnowego wynikają z nadmiaru prolaktyny (PRL), intensywności ucisku przez guz oraz ewentualnej niedoczynności przysadki. Objawy u kobiet spowodowane nadmiarem PRL są następujące: zaburzenia miesiączkowania, mlekotok, niepłodność, hirsutyzm, hipogonadyzm. U mężczyzn hiperprolaktynemia przyczynia się do zaburzeń potencji, upośledzenia libido, niepłodności, ginekomastii, hipogonadyzmu, rzadko mlekotoku. Ucisk guza u osób obu płci powoduje ból głowy, zaburzenia widzenia, dwuskroniowe ubytki w polu widzenia, porażenie nerwów czaszkowych.

Hiperprolaktynemia może być odpowiedzialna za redukcję gęstości mineralnej kości zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn oraz za opóźnione dojrzewanie. Przyczyny nadmiaru PRL można zgrupować w trzech kategoriach: fizjologiczne (stres, ciąża, karmienie piersią), farmakologiczne (fenotiazyny-chlorpromazyna, leki przeciwwymiotne-metoklopramid, domperidon i inne leki stosowane głównie w psychiatrii), patologiczne. Do ostatniej kategorii należą: pierwotna niedoczynność tarczycy, gruczolaki przysadki, zespół wielotorbielowatości jajników, uszkodzenie podwzgórza, sarkoidoza, guzy podwzgórza.

Rozpoznanie guza prolaktynowego wynika ze stwierdzenia zespołu Amenorrhoea-Galactorrhoea u kobiet i impotencji u mężczyzn, opiera się na wykazaniu zwiększonego stężenia PRL, które nie rośnie istotnie po podaniu metoklopramidu i obecności gruczolaka przysadki w tomografii komputerowej lub rezonansie magnetycznym.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.
2) F. Kokot: "Choroby wewnętrzne", Tom II.