Gonadotropina kosmówkowa (hCG)

Gonadotropina kosmówkowa (hCG) jest hormonem wydzielanym przez łożysko. We wczesnym okresie ciąży jest ona produkowana przez zarodek, a następnie przez łożysko. Jej obecność można wykazać w moczu jeszcze przed brakiem miesiączki, już około siódmego dnia po zapłodnieniu, we wczesnym okresie implantacji.

Oznaczenie hCG w moczu lub krwi kobiety jest metodą wykorzystywaną w testach ciążowych. Zawartość hormonu zwiększa się i osiąga szczyt w 8.-10. tygodniu po ostatniej miesiączce. Później poziom gonadotropiny kosmówkowej w moczu ulega zmniejszeniu. W III trymestrze ciąży jej ilość znacznie się zmniejsza.

Gonadotropina kosmówkowa jest glikoproteiną, podobnie jak folitropina (FSH) i lutropina (LH) należące do tzw. gonadotropin przysadkowych, czyli hormonów wydzielanych przez przedni płat przysadki mózgowej. Działanie hCG różni się od działania FSH i LH, choć najbardziej przypomina w swojej roli lutropinę. W ciąży hCG zastępuje gonadotropiny przysadkowe, których wydzielanie hamowane jest przez duże stężenie estrogenów i progesteronu.

Zadaniem gonadotropiny kosmówkowej jest utrzymywanie funkcji ciałka żółtego, które zostało utworzone w jajniku, w miejscu uwolnienia komórki jajowej, pod wpływem LH, a następnie podtrzymywanie produkcji progesteronu.

W lecznictwie stosuje się gonadotropinę otrzymywaną z moczu kobiet ciężarnych. Hormon ten ma zastosowanie w leczeniu niepłodności spowodowanej brakiem jajeczkowania lub niedomogą ciałka żółtego, w poronieniach nawykowych, w opóźnionym dojrzewaniu, a u mężczyzn we wnętrostwie. Podanie hCG mężczyznom spowoduje u nich zwiększenie stężenia testosteronu i estrogenów. Poza tym może być stosowana w zaburzeniach miesiączkowania i impotencji. W farmakologii występuje również gonadotropina kosmówkowa tzw. rekombinowana otrzymywana metodą inżynierii genetycznej. Ten hormon ma swoje zastosowanie u kobiet poddawanych indukcji jajeczkowania, które poprzedza zapłodnienie pozaustrojowe.

Milena Szewruk

Literatura:
1) W. Kostowski, Z. Herman: "Farmakologia", Tom I.