Ginekomastia

Ginekomastia to powiększenie jednego lub obu gruczołów piersiowych u chłopców i mężczyzn, spowodowane niezłośliwym rozrostem tkanki gruczołowej, czasem z towarzyszącym rozrostem tkanki tłuszczowej.

Ginekomastia należy do najczęstszych chorób sutka u mężczyzn. Może wystąpić w każdym wieku, a najczęściej w okresie noworodkowym (60-90% wszystkich noworodków), w okresie dojrzewania płciowego (około 50% chłopców w wieku 13-14 lat), w okresie starzenia (50-80 lat).

Przyczyny ginekomastii


Podstawową przyczyną powstania ginekomastii jest zwiększenie wolnego estradiolu w stosunku do wolnego testosteronu we krwi, co może być skutkiem: zwiększonej syntezy estrogenów, np. fizjologicznie u chłopców w okresie dojrzewania płciowego, w nowotworach hormonalnie czynnych, które wytwarzają estrogeny, a także w przeroście lub guzach nadnerczy.

Inną sytuacją, w której występuje wzrost stężenia estrogenów jest zmniejszona biosynteza androgenów (np. w hipogonadyzmie lub u starszych mężczyzn), zwolniony metabolizm estrogenów i androgenów (np. w marskości wątroby lub przewlekłej niewydolności nerek) oraz zwiększona biosynteza SHBG w wątrobie (białko wiążące steroidy płciowe), co ma miejsce w nadczynności tarczycy. SHBG w większym stopniu wiąże testosteron niż estradiol, wynikiem tego jest zmniejszenie poziomu wolnego testosteronu, a tym samym zwiększenie stosunku estradiolu do tego hormonu.

Nadmierna wrażliwość gruczołu sutkowego na estrogeny zwiększa ryzyko ginekomastii. Podobnie może się stać w wyniku zwiększonej aktywności aromatazy, enzymu przekształcającego testosteron do estradiolu (np. w otyłości). Ginekomastia występuje w przypadku wrodzonego defektu receptora androgenowego lub jego zablokowania czynnikami egzogennymi, np. przez niektóre leki o działaniu antyandrogenowym. Najczęściej taki efekt występuje w przypadku stosowania spironolaktonu. U około 36% młodych mężczyzn stwierdza się ginekomastię idiopatyczna.

Objawy ginekomastii


Nagle pojawia się powiększenie gruczołów sutkowych po jednej lub obu stronach. Może mu towarzyszyć bolesność i uczucie napięcia piersi. Objawy ginekomastii okresu noworodkowego i dojrzewania w większości przypadków zanikają samoistnie w ciągu kilku miesięcy. Jeśli towarzyszy temu przerost tkanki łącznej i tłuszczowej, ginekomastia może się utrwalić.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom I.