Fazy cyklu miesiączkowego

Podczas cyklu miesiączkowego zachodzą liczne zmiany w jajniku, endometrium oraz w wytwarzaniu folitropiny (FSH), lutropiny (LH), estrogenów i progesteronu.

W fazie krwawienia miesiączkowego, która trwa 1-5 dni w jajniku dochodzi do formowania się ciałka białego z ciałka żółtego poprzedniego cyklu. Wartości estrogenów i progesteronu są małe. W błonie śluzowej macicy dochodzi do miesiączkowego złuszczania się i wczesnej reorganizacji gruczołu nabłonka endometrium. Podczas krwawienia miesiączkowego utrzymują się niskie stężenia zarówno FSH jak i LH.

W kolejnej fazie, zwanej fazą folikularną (6-13 dzień cyklu) w jajniku dojrzewają pęcherzyki i rozwija się pęcherzyk dominujący. Zwiększeniu ulega wydzielanie estrogenów przez komórki ziarniste pęcherzyków, które uzyskuje maksimum tuż przed szczytem wydzielania. Wartości stężeń progesteronu pozostają małe. W pierwszym okresie, tzw. wczesnej fazie folikularnej (6-8 dzień cyklu) następuje proliferacja nabłonka gruczołowego. W późnej fazie folikularnej (9-13 dzień cyklu) dołączają się wczesne zmiany w warstwie głębokiej endometrium. Wydzielanie FSH ma charakter pulsacyjny, ale wartości stężeń utrzymują się na małym poziomie, aż do szczytu wydzielania LH. Ilości lutropiny są małe i takie pozostają do momentu tuż przed owulacją.

14-go dnia cyklu następuje faza owulacyjna. W jajniku dochodzi do uwolnienia komórki jajowej z pęcherzyka Graafa oraz do luteinizacji komórek ziarnistych pękniętego pęcherzyka. Natychmiast po jajeczkowaniu lub równocześnie z nim następuje gwałtowne zmniejszenie stężeń estrogenów. Natomiast zwiększa się poziom progesteronu w wyniku dostępności LDL i działania LH. W fazie owulacyjnej wyraźnie zwiększeniu ulega wydzielanie FSH. Ostry szczyt uwalniania LH oznacza początek procesu owulacji.

Ostatnią fazą cyklu miesiączkowego jest faza lutealna (15-28 dzień). W jej wczesnym okresie w jajniku następuje pełne unaczynienie komórek ziarnistych, formowanie się ciałka żółtego oraz początek zanikania pozostałych pęcherzyków. W późniejszym czasie (20-25 dzień cyklu) pojawia się dojrzałe ciałko żółte i postępuje dalszy zanik pęcherzyków.

W fazie przedmiesiączkowej (26-28 dzień cyklu) rozpoczyna się inwolucja ciałka żółtego oraz wybór pęcherzyków dla następnego cyklu. Ciałko żółte powoduje stopniowe zwiększanie estrogenów. Wartości te są jednak mniejsze od spotykanych w okresie przedowulacyjnym. W fazie przedmiesiączkowej wydzielanie estrogenów zmniejsza się. Poziom progesteronu pozostaje duży aż do końca późnej fazy lutealnej, po czym się zmniejsza. Zarówno przysadkowe wydzielanie FSH i LH ulegają zmniejszeniu.

Milena Szewruk

Literatura:
1) T. Pisarski: Położnictwo i ginekologia.