Endokrynologia cyklu miesiączkowego

Najważniejszym ośrodkiem łączącym funkcje rozrodcze z pozostałymi czynnościami neurohormonalnymi, wegetatywnymi i popędowo-emocjonalnymi organizmu jest podwzgórze. A podstawowym hormonem, który reguluje wytwarzanie i uwalnianie gonadotropin (folitropiny i lutropiny) z przysadki mózgowej jest gonadoliberyna (GnRH). Wydzielana w sposób pulsacyjny ma podstawowy wpływ na syntezę i uwalnianie hormonów gonadotropowych, które z kolei kontrolują czynność gonad (jajników).

Regulacja wydzielania hormonów przez przysadkę i gonady jest realizowana na drodze trzech niezależnych mechanizmów: pętli ultrakrótkiej polegającej na hamowaniu produkcji hormonu przez zwiększenie jego wewnątrzkomórkowego stężenia, pętli krótkiej kontrolującej uwalnianie gonadotropin przysadkowych przez sprzężenie zwrotne z gonadoliberyną, pętli długiej obejmującej sprzężenie zwrotne między steroidami płciowymi a ośrodkiem podwzgórza i przysadką. Opisany mechanizm nosi nazwę osi podwzgórze-przysadka-jajniki.

Oprócz lutropinu (LH) i folitropiny (FSH) przedni płat przysadki wydziela prolaktynę. Niedobór lub nadmiar tego hormonu może być przyczyną zaburzeń czynności jajnika. Istotne jest to, że nadmiar prolaktyny hamuje uwalnianie gonadotropin przysadkowych poprzez działanie na podwzgórze.

Podstawowym źródłem hormonów steroidowych u kobiety, choć nie jedynym, są jajniki. Do hormonów steroidowych gonadowych należą: estrogeny, progesteron, androgeny. Jajnik, oprócz steroidów, wytwarza również wiele substancji białkowych. Wśród nich należy wymienić inhibitor dojrzewania oocytów, czynnik hamujący i pobudzający luteinizację.

Milena Szewruk

Literatura:
1) T. Pisarski: Położnictwo i ginekologia.