Diagnostyka laboratoryjna w endokrynologii

Diagnostyka laboratoryjna zajmuje się dostarczeniem informacji na temat stanu zdrowia pacjenta na podstawie badań materiału biologicznego (tkanek, płynów ustrojowych, komórek).

W endokrynologii nieodłącznym elementem procesu diagnostycznego jest monitorowanie poziomu hormonów, przeciwciał i niektórych czynników białkowych. Techniki stosowane w endokrynologii nie różnią się zasadniczo od technik stosowanych w innych dziedzinach medycyny. Ze względu na złożoność oddziaływań hormonalnych i ich powiązania z regulacją różnych funkcji ustroju diagnozowanie i monitorowanie leczenia pacjentów w endokrynologii często jest uzależnione od wyników szybkiej diagnostyki laboratoryjnej.

Metody stosowane w endokrynologicznej diagnostyce laboratoryjnej najprościej jest podzielić na te, które nie wymagają wstępnego przekształcenia oznaczanego czynnika i takie, które wiążą się z dodatkową modyfikacją chemiczną, bądź wymagają wyodrębnienia składników. Do pierwszej grupy zaliczane są testy immunologiczne bazujące na reakcji antygen-przeciwciało, gdzie jeden ze składników reakcji immunologicznej jest w określony sposób wyznakowań, co umożliwia jego ilościową detekcję. Testy immunologiczne służą do oznaczania różnych czynników w płynach ustrojowych. (surowica, osocze, mocz, płyn owodniowy, płyn mózgowo-rdzeniowy). Istnieją cztery podstawowe typy testów immunologicznych: test bezpośredni, test pośredni, test kompetycyjny i test kanapkowy.

Metody wymagające wstępnej modyfikacji lub izolacji to przede wszystkim metody wykorzystujące: chromatografię, spektrometrię masową MS, jądrowy rezonans magnetyczny NMR, elektroforezę i immunoblotting, techniki mikroskopowe (cytochemiczne, histochemiczne oraz immunohistochemiczne), niektóre techniki spektroskopowe oraz testy wykorzystujące hodowle komórkowe. Metody te wymagają często drogiej, specjalistycznej aparatury oraz wykwalifikowanego personelu do jej obsługi i poza technikami mikroskopowymi są trudne do zastosowania w szerokim zakresie w rutynowej diagnostyce laboratoryjnej.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby Wewnętrzne", Tom I.