Cykl jajnikowy

Około siódmego miesiąca życia płodowego w obu jajnikach znajduje się około 6 milionów pęcherzyków, z czego 2 miliony przetrwa do chwili narodzin noworodka. W okresie pokwitania w jajnikach można znaleźć już tylko 400 tys. pęcherzyków. Jeśli przyjmie się, że zdrowa, nie zachodząca w ciążę kobieta jajeczkuje około 13-krotnie w ciągu roku, to w okresie od 15 do 50 roku życia mniej niż 500 spośród 400 tys. pęcherzyków dojrzewa w owulacji.

Wzrost pęcherzyka jajnikowego uzależniony jest od prawidłowej stymulacji gonadotropin przysadkowych i przebiega w dwóch okresach: podczas życia prenatalnego, gdy następuje formowanie się jajników oraz w życiu dojrzałym, kiedy w czasie cyklów jajnikowych (miesiączkowych) dojrzewający pęcherzyk ulega owulacji.

Fazy rozwoju pęcherzyka jajnikowego (Graafa) przebiegają w kilku etapach, tj. rekrutacja, selekcja i dominacja. Rekrutacja oznacza dojrzewania pęcherzyków pod wpływem prawidłowej stymulacji gonadotropin (lutropiny-LH i folitropiny-FSH). Około 5 do 7 dnia 28-dniowego cyklu jeden pęcherzyk zostaje wyselekcjonowany do owulacji i utworzenia ciałka żółtego. Proces ten nazywany jest selekcją lub wyborem pęcherzyka dominującego (o największej ilości receptorów dla FSH). Wybrana komórka decyduje o procesach hormonalnych w układzie podwzgórze-przysadka-jajniki, po czym powstaje z niej ciałko żółte. Po tych wszystkich etapach dochodzi do owulacji czyli uwolnienia komórki jajowej z pęcherzyka Graafa.

Owulacja


Owulacja zwana również jajeczkowaniem jest wynikiem wielu zmian morfologicznych i biochemicznych zachodzących pod wpływem czynników neuroendokrynnych, hormonalnych i metabolicznych. Do pęknięcia pęcherzyka dochodzi z powodu gwałtownego wzrostu lutropiny (LH).

W następstwie szczytu wydzielania LH komórki pęcherzyka zaczynają wytwarzać głównie estradiol i progesteron dzięki czemu rozpoczyna się kilka fizjologicznych procesów w obrębie układu rozrodczego. Należy tu wymienić chociażby zmianę w pulsacyjności wydzielania hormonu uwalniającego gonadotropiny przez podwzgórze, uwalnianie LH z przysadki, wystąpienie zmian wydzielniczych w obrębie endometrium oraz przemianę śluzu szyjkowego z rzadkiego - estrogenowego, do gęstego - progesteronowego.

Milena Szewruk

Literatura:
1) T. Pisarski: Położnictwo i ginekologia.