Choroba Gravesa i Basedowa

Choroba Gravesa i Basedowa (ChGB) jest chorobą autoimmunologiczną tarczycy wywołaną działaniem przeciwciał stymulujących receptor TSH. Działanie przeciwciał, które pobudzają czynność komórek pęcherzykowych, prowadzi do zwiększonej syntezy i uwalniania tyroksyny (T4) i trójjodotyroniny (T3) a tym samym do objawów nadczynności tarczycy.

Choroba Gravesa i Basedowa występuje w każdym wieku, u dzieci jest schorzeniem rzadkim. Występuje około 4,3 razy częściej u kobiet niż u mężczyzn. W patogenezie ChGB współdziałają czynniki wewnątrz- i zewnątrzpochodne. Predyspozycja genetyczna odgrywa istotną rolę, ponieważ u ponad połowy chorych są w rodzinie przypadki innych chorób autoimmunologicznych. Palenie tytoniu zwiększa 7-8-krotnie ryzyko orbitopatii w przebiegu ChGB i ponad 2-krotnie ryzyko nadczynności tarczycy. Działanie stresu czy estrogenów jako czynników stymulujących do powstania ChGB nie zostało do końca wyjaśnione.

Objawy choroby Gravesa i Basedowa


Charakterystyczne objawy kliniczne choroby Gravesa i Basedowa pozwalają na jej rozpoznanie bez uciekania się do specjalistycznych badań. Na typowy obraz kliniczny składają się objawy nadczynności tarczycy, wole miąższowe nierzadko ze słyszalnym szmerem naczyniowym, objawy orbitopatii tarczycowej, obrzęk przedgoleniowy (rzadko), akropachia tarczycowa (sporadycznie). Często współistnieją objawy innych chorób autoimmunologicznych, np. bielactwo.

W wielu wypadkach obraz kliniczny jest niepełny lub nietypowy. U chorych w wieku 20-50 lat częściej obserwuje się pełnoobjawowy obraz hipertyreozy, natomiast u ludzi starszych objawy mogą być słabiej wyrażone, a częściej rozwija się zespół tarczycowo-sercowy.

O niezwykłości ChGB świadczą towarzyszące objawy pozatarczycowe do których należą: orbitopatia tarczycowa, obrzęk przedgoleniowy i akropachia. Do objawów ocznych choroby Gravesa i Basedowa należą: retrakcja powiek górnych i objawy Graefego i Kochera, zapalenie tkanek miękkich oczodołu, upośledzenie czynności mięśni ocznych, wytrzeszcz, keratopatia, neuropatia nerwu wzrokowego, wzrost ciśnienia śródczaszkowego.

Obrzęk przedgoleniowy jako charakterystyczny objaw ChGB występuje znacznie rzadziej. Cechuje się wypadaniem włosów na przedniej powierzchni goleni, zgrubieniem i przebarwieniem skóry, masywnymi obrzękami podudzi. Akropachia to pogrubienie kości rąk spowodowane podokostnowym kościotworzeniem. Paliczki końcowe rąk w akropachiii tarczycowej stają się pogrubiałe i zaokrąglone.

Milena Szewruk

Literatura:
1) A. Szczeklik: "Choroby wewnętrzne", Tom I.